đánh giấc bên đồi dạ lan

đánh giấc bên đồi dạ lan

Rằng xưa có gã từ quan
Lên non tìm động hoa vàng ngủ say
Thôi thì thôi để mặc mây trôi
Ôm trăng đánh giấc bên đồi dạ lan.
Thôi thì thôi chỉ là phù vân
. . .

Ông này là một người không nhà (homeless) ngủ ngoài đường nắng ấm dưới tàn cây black locust lá xanh thì có khác gì với ngủ bên động hoa vàng nếu đó là điều tâm mình chọn lựa.

 

Chuyện Ngày Xưa

Ở đây, hôm nay thời tiết tuyệt đẹp.  Nắng qua vòm lá non, xanh như ngọc.  Chung quanh nhà tôi nắng đổi màu theo sắc lá, khi thì nắng vàng như mật, khi thì nắng xanh màu ngọc thạch.  Giờ này đã tám giờ tối mà chim vẫn còn hót inh ỏi sau nhà.  

Buổi trưa đi bộ thấy có người nằm ngủ trong công viên.  Giá mà mình đừng lo chuyện áo cơm cứ kiếm một gốc cây nào đó mà nằm ngủ chắc . . . khỏe.  Thảo nào nhà thơ Phạm Thiên Thư cứ đòi mai ta chết dưới cội đào.  Ông còn bảo là khóc ông thì cứ nhỏ lệ vào thiên thu khỏi mắc công đi đến mộ.

Mới vừa đọc cái bài hoa lan của trưởng lớp.  Ui ui, trưởng lớp ngày xưa nghiêm dễ sợ, mặt “ông” khó làm tôi cũng hơi khiếp.  Nhớ có lần thầy giao lớp cho trưởng lớp tôi cần phải đi đâu đó đến xin phép, “ông” gật đầu cho một cái làm tôi cũng hoàn hồn.  Bây giờ già đầu nghĩ lại tôi chắc trưởng lớp cũng sợ bọn con gái chúng tôi thấy mồ.  Phải không?  Mãi bây giờ mới biết trưởng lớp ngày xưa cũng khá thân với H.A. hai người học giỏi còn tôi thì thuộc nhóm nhà lá nên không thân.

Lúc trưa đi bộ tôi cứ nghĩ mãi đến H.A.  Có buổi chiều hai đứa đi học về, đi bộ ngang sân nhà ai có chậu hoa cúc đại đóa vàng ánh trong nắng.  Ngày đó tôi rất nể H. A.  rất giỏi toán.  Tôi thấy H. A. cứ được hai mươi.  Năm lớp tám cô Doãn dạy môn đại số co hay đọc điểm học sinh từ thấp đến cao.  Tôi cứ lẹt đẹt năm điểm mười điểm xấu hổ muốn chết.  Có lần cô cho bài kiểm trong đó có căn bậc hai của 4 trừ căn bậc hai của 9 tức là 2 – 3 = -1 thế mà tôi cứ lấn cấn mãi làm sai bôi sửa trong bài và cô bắt lên bảng làm lại bài thi và tôi cũng cứ lấn cấn mãi mới làm ra.  Sao mà dốt thế.

Ngày ấy H.A có vẻ gì rất lịch lãm, rất Âu Mỹ, rất sang.  Điềm đạm mà cũng rất dễ thương.  Hình như H. A. chơi với ai cũng được.  Rất nhiều người không thích tính của tôi nhưng H. A. vẫn chơi được với tôi.  Các bạn trai trong lớp có nhiều người rất quí mến H.A. nhưng có lẽ khớp cái học giỏi và phong cách của H. A.  Đến bây giờ H. A. vẫn thế, vẫn cái nét lịch thiệp và hòa hợp với tất cả mọi người; dịu dàng mà không ủy mị, tự tin mà không kiêu căng.  Dáng dấp vẫn son trẻ chứ chẳng giống như tôi hùng hục thô kệch như con . . . bửa củi ấy.  Dường như H. A. có tài nhìn ra cái ưu điểm của bạn bè và du di những khuyết điểm.  Trong lớp có nhiều người học giỏi nhưng tôi học ở H. A. rất nhiều nhất là môn toán.  Tôi khi tôi xảnh xẹ nói chuyện trong lớp, H.A. có khi nhắc nhở giùm.  Tôi có rất nhiều kỷ niệm với H. A.  Cái đêm cắm trại tôi ở chung lều với H. A. bạn Nguyến Phước Linh cứ đi theo đòi làm anh Hai.  Vui quá H. A. nhỉ?

CAFÉ ở New Jersey, Hoa Kỳ

cafe 4cafe 5

Đi làm tôi thường mang thức ăn trưa, rất ít khi đi café dù chung quanh chỗ tôi làm café nhiều như nấm.  Giờ ăn trưa tôi ngồi ăn tại bàn làm việc.  Những hôm đẹp trời tôi thường đi bộ quanh phố chừng nửa giờ đồng hồ.  Trên đường đi bộ, một trong những chỗ mà tôi thích đi ngang là New Jersey Performing Art Center (NJPAC).  Đây là nơi được dùng để trình diễn các bộ môn nghệ thuật như ca vũ nhạc kịch.  Những buổi độc diễn hay hòa tấu của các giàn nhạc đại giao hưởng cũng được tổ chức ở đây.  Bên trong có nhà hàng, có café riêng của nhà hát.  Nhưng bên ngoài nhà hát và chung quanh phố cũng có rất nhiều café.  Hai tấm ảnh trên đây là ảnh của NJPAC café.  Ảnh thứ nhất là ảnh của quán café nằm sát bên cạnh nhà nghệ thuật.  Tấm thứ hai là quán cà phê bên kia đường.  Tôi chưa vào quán café này bao giờ nên không biết bên trong trang trí ra làm sao.

Café ở Mỹ rất phổ thông. Đi quanh một con phố có ít ra là hai hay ba tiệm café để phục vụ cho khách hàng là những nhân viên của các cơ sở chung quanh. Café được xem như một quán ăn trưa, ngoài cà phê, trà, chocolate nóng, bánh kẹo, khách còn có thể mua các món ăn nóng hay bánh mì sandwich làm sẵn. Có một số ít café có thể phục vụ rượu. Café đa dạng như văn hóa Mỹ. Tùy theo sở thích thẩm mỹ của chủ quán, mỗi café có một phong thái riêng, một hình dáng riêng rất đặc thù. Không khí của café một phần tùy thuộc vào cách trang trí, một phần tùy thuộc vào khách hàng. Giá cả mắc rẻ cao thấp tùy thay đổi tùy theo tiệm và khách hàng chung quanh làm lương cao hay thấp. Tôi vẫn thường có cảm giác đi từ một quán café ở miền quê châu Âu qua một quán café ở Nam Mỹ (như những tấm hình tôi được xem trong tạp chí National Geographic ).  Bốn tấm ảnh dưới đây chụp bên trong một café ở Newark , New Jersey .  Đây là một café có phục vụ rượu, khách hàng đa số là nhân viên hãng bảo hiểm, ngân hàng, công ty điện toán.  Quán trang trí màu đen và đỏ, nhân viên phục vụ là người Nigeria, món ăn trên đĩa là món rau trộn rất chua, và thịt gà gói trong miếng bánh mềm rất cay, một món ăn nấu theo kểu miền Nam nước Mỹ.

cafe 9 cafe 8 cafe 7 cafe 6cafe 7cafe 8cafe 9

Những quán café ở những miền quê hẻo lánh đa số chỉ bán thức ăn sáng và là chỗ để gặp nhau tán gẫu, bàn chuyện, và hội họp.  Trong các trung tâm thương mại của các thành phố lớn, café phục vụ khách hàng cả điểm tâm và bữa ăn trưa.  Ở Hoa Kỳ cũng như các nước châu Âu, café là những quán trong nhà, đôi khi được bày ra đường phố (sidewalk café) dưới những cây dù che nắng màu sắc rực rỡ tươi thắm.  Nắng ở vùng Đông Bắc Mỹ rất hiếm quý nên cứ hằng năm từ mùa xuân cho đến thu khi trời ấm và nhiều nắng các cửa hàng lộ thiên đều được khách rất yêu chuộng.

Quán cà phê lộ thiên hay còn gọi là cà phê lề đường (pavement café, walkway café) là một chỗ mà khách đến uống cà phê rồi hội họp bàn chuyện làm ăn, học sinh đến để học bài, có khi dùng internet.  Những quán cà phê như Starbuck, cửa hàng bán sách có chi nhánh toàn quốc như Borders, café kiêm của hàng sản xuất bánh mì như Paneras đều cung cấp internet không tính tiền do đó có thể xem như một hình thức của internet café.

Ly Cà Phê Ngon Nhất

Tôi nghiện cà phê rất sớm, nói cho đúng là nghiện cafeine, bởi vì quen uống trà của má tôi, pha rất đậm.  Có một lần hồi còn học tiểu học đi học vội vàng không uống trà tôi ngồi xếp bằng trên ghế ngủ gục trong lớp, nước dãi chảy ra.  Thầy giáo cho đánh thức, cả lớp chế nhạo tôi là ngủ quên đến độ thằn lằn “tè” lên mặt.

Tôi không nhớ tôi uống trà từ lúc nào nhưng tôi biết chắc tôi bắt đầu uống cà phê từ năm chín tuổi.  Nhà tôi bị cháy, má tôi dọn về ở một khu ngoại ô tên là Tân Quí Đông, cách Quận Tư Sài Gòn chỉ có một con sông nhưng rất quê mùa với đồng lúa và rất nhiều sông rạch.  Má tôi lúc đó đã có cháu ngoại bằng tuổi của tôi.  Chín tuổi tôi nhận biết là má tôi yêu chìu cháu ngoại hơn tôi mặc dù tôi là con út.  Điều này cũng rất dễ hiểu bởi vì tôi là một đứa trẻ bướng bỉnh ngổ ngáo vượt bực, làm nhiều chuyện động trời kỳ khôi mà tôi không tiện kể.  Thêm một điều là tôi rất xấu xí, đen đủi và khẳng khiu, không phải như đám cháu ngoại trắng trẻo mủm mỉm như mấy con búp bê.  Còn thêm một điều, có lẽ là, tại vì tôi rất giống ba tôi.  Ba má tôi bỏ nhau từ khi tôi mới được ba tháng.  Mỗi khi má tôi phát cáu chuyện gì hay mắng: “mầy sao giống ‘ông già mắt kiếng’ quá đi!”

Từ lúc dọn về Tân Quí Đông má tôi có vẻ ngọt ngào gần gũi với tôi hơn.  Buổi sáng khi má tôi ra bán hàng ngoài chợ tôi vẫn còn ngủ.  Sáng thức dậy nếu tôi hôm nào không đến trường tôi đi bộ ra chợ chơi với má tôi.  Đây là một cái chợ chồm hổm vì tất cả những người mua bán đều ngồi chồm hổm dưới đất xem hàng hay trao đổi giá cả.  Khoảng chín giờ trưa chợ tan, dấu vết của cái chợ chỉ còn lại một ngả tư đường đất đỏ với dăm ba tấm lá chuối cạnh cây cầu bắt ngang dòng kênh đào.  Ở chợ này người ta có thể mua một ít cá bống cá kèo mới hốt ra từ trong vó, một mớ nấm rơm tươi mới hái, một ít đọt lá bí hay bông bí trên giàn, hay vài trái mướp hương.  Chợ tuy thế cũng có một hàng cà phê với cái bàn chừng một mét vuông thấp lè tè, vài cái ghế đóng bằng gỗ vụn cao hơn mặt đất chừng một tấc.  Má tôi gọi cho má một ly “xây chừng” nhiều sữa ít cà phê.  Má tôi gọi cho tôi một ly sữa nóng nhỏ xíu, nhỏ đến độ có thể nằm gọn trong lòng bàn tay của đứa trẻ chín tuổi.  Và bà múc vài thìa xây chừng cho vào trong ly sữa của tôi.  Sợ uống nhiều khó ngủ.  Ha!  Bà mẹ quê mùa không được đến trường tự học đủ để biết đọc truyện Phong Thần, Tây Du Ký, và Chung Vô Diệm của tôi đâu có biết ở trong trà có cafeine.   Đó là ly cà phê đầu đời của tôi mà thú thật đến bây giờ tôi vẫn không thể nào nhái lại cách pha.  Tôi không thể nào tìm lại hương vị cà phê ngày đó.  Có lẽ thức ăn, trong trường hợp này là thức uống, ngon nhất là thức ăn trong trí nhớ.  Những ly cà phê sau đó đều bị tôi đem đọ với cái cà phê trong trí nhớ mà tôi đã thêu dệt ít nhiều bằng sự tưởng tượng của mình.  Có thể cái ngon của cà phê tôi thưởng thức lúc ấy không phải là của cà phê mà là của sự thỏa mãn lòng ghen tị của tôi với đám cháu xinh đẹp mà má tôi cưng quí hơn.  Hay là vì tôi được hưởng trọn vẹn sự ân cần của má tôi mà không có ai ở gần để chia sẻ và lấy mất một phần nào má tôi.  Đến bây giờ tôi vẫn chưa hề tìm được hương vị của ly cà phê năm cũ.

Có thể nói tôi nghiện cà phê từ ngày đó.  Tôi thường trông ngóng cuối tuần và ngày nghỉ hè để tôi được ra chợ uống cà phê với má.  Một hôm tôi thơ thẩn đi đến chợ.  Trên đường đi tôi gặp một con rắn nằm dài giữa đường.  Tôi muốn đuổi con rắn đi để đến chợ nên hốt một nắm đất và đá ném vào con rắn.  Bị động và bị đau nó văng người phóng về hướng tôi nhưng vì tôi đứng khá xa nên nó cắn hụt tôi.  Sau đó nó nghển cố phóng vào bụi rặm.  Tôi sợ một mẻ hết hồn, chạy một mạch đến chợ lòng vẫn canh cánh con rắn sẽ quay trở lại rủ theo bầy đàn của nó và rượt tôi.  Cứ tưởng tượng từ trong lùm bụi chúng sẽ phóng ra quấn lấy chân tôi rồi cắn mổ.  Những câu chuyện về rắn mà tôi đã từng đọc là rắn biết trả thù, nếu rắn bị chặt đầu nó sẽ mang cái đầu đặt lên dép người ta lúc người ta ngủ, để khi thức dậy thò chân mang dép nó sẽ cắn người ta đến chết để trả thù càng làm tôi hốt hoảng hơn.  Tôi ra chợ đến ngồi cạnh má tôi và chờ hoài không thấy má kêu cà phê sữa.  Tôi hỏi và Má trả lời:  “Hôm nay không có sữa cũng không có cà phê.”  Trước cái nhìn của tôi Má nói tiếp:  “Hai vợ chồng chủ hàng cà phê cãi nhau đập hết đồ bán cà phê rồi!”  Rồi bà đuổi tôi về nhà học bài.  Tôi muốn khóc vô cùng.  Lần đầu tiên tôi học bài thất vọng, khi cái mình thèm muốn, ao ước mong chờ, đã không đến.

 

Những café bất tử trong ngành hội họa

cafe 1

Một trong những quán café nổi tiếng nhất trong giới hội họa là quán café đã được Vincent van Gogh mang vào bức tranh Café Terrace at Night (Quán Cà Phê trên Sân Cao Về Đêm) ông vẽ bức tranh này vào tháng Chín năm 1988.  Quán cà phê này vẫn còn tồn tại.  Năm 2003 quán được đổi tên là Café Van Gogh.  Bức tranh này miêu tả Place du Forum ở Arles, thành phố gần biển miền Nam của Pháp.

cafe 2

Van Gogh cũng vẽ thêm một bức tranh khác bên trong một quán café ban đêm có tên The Night Café.  Quán cà phê này được dựa theo Café de la Gare, ở địa chỉ 30 Place Lamartine cũng thuộc thành phố Arles của cặp vợ chồng chủ quán Joseph-Michel và Marie Ginoux, vào tháng Mười Một năm 1888.

cafe 3

Một bức tranh khác về café lộ thiên khá nổi tiếng được Konstantin Korovin sáng tác cuối năm 1890 có tên là A Parisian Café.

(Đoạn viết về cà phê trong hội họa được lấy từ nguồn Wikipedia)

 

Quán Cà Phê Làm Tôi Suy Nghĩ Nhiều Nhất

cafe momaTôi thích xem tranh nên hay đi viện Bảo Tàng Nghệ Thuật.  Cái cafe làm tôi suy nghĩ nhiều nhất là cái café bên trong Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Hiện Đại của New York (MoMA hay Museum of Modern Art of New York).  Quán cà phê nằm ở tầng hai dẫn ra một ban công.  Từ ban công khách có thể nhìn xuống công viên bên trong viện bảo tàng nơi trưng bày bằng các tượng điêu khắc mỹ thuật bằng đá và đồng đen.  Hôm ấy là một ngày đầu tháng năm trời vẫn còn khá lạnh, nhất là hôm ấy gió mạnh.  Sau khi đi xem nhiều nơi trong viện bảo tàng tôi thấy đói nên đến viếng quán café này.  Trước đó tôi đứng dưới công viên có tượng điêu khắc nhìn lên ban công của quán café tôi tự nhủ ngồi ở ban công vừa uống cà phê ăn bánh ngọt hay ăn trưa ngắm các tượng điêu khắc chắc là thú vị.  Lúc ấy vào giờ ăn trưa quán rất đông, người ta xếp hàng chờ vào rất dài.

Bạn đồng hành với tôi cộng thêm tôi nữa là bốn người.  Tất cả đều đã có công ăn việc làm, không ai giàu cả nhưng cũng chẳng phải nghèo.  Chúng tôi cùng có một quá khứ nghèo nàn vất vả của những năm vừa làm vừa học ở Mỹ nên nói chung đều thận trọng trong chuyện chi tiêu.  Trong đám có lẽ chỉ có tôi là người tiêu tiền bạt mạng nhất.  Ngoài cửa café có một bảng liệt kê món ăn và giá cả.  Tôi liếc nhìn một ly kem chừng hai muỗng kem tròn (scoop) khoảng năm đô la.  Món ăn chính như gà, heo, bò từ hai chục cho đến hai mươi lăm đô la.  Tôi nhẩm tính bọn tôi đi bốn người, một bữa ăn trưa ở café này làm tôi tốn ít nhất là cũng phải một trăm năm chục đô la, và phải xếp hàng ít ra là bốn mươi lăm phút.  Bàn qua tính lại tôi là thiểu số phải phục tùng đa số.  Thế là bọn tôi bỏ hàng, ra bên ngoài viện Bảo Tàng mỗi người mua một cái hotdog một lon soda, thế là xong một bữa ăn trưa dưới năm đô la cho mỗi người.  Không ai nói gì đến quán café này nữa cả.  Tuy nhiên, lòng tôi vẫn luôn nhớ cái dằng co trong lòng tôi lúc đó.  Tôi muốn biết cái cảm giác của một người ngồi ở ban công trong một viện bảo tàng nổi tiếng, trong gió se se lạnh, ngó xuống một công viên đầy những pho tượng điêu khắc mỹ thuật.  Để làm gì?  Để về sau nếu tôi có viết truyện tôi sẽ mang cảm giác ấy vào trong truyện.  Thì cứ tưởng tượng ra.  Dựa vào cảm giác thật sẽ dễ viết hơn.  Chừng nào thì viết?  Chắc phải chờ tới già, về hưu mới có thì giờ viết.  Trời đất, chờ đến đó thì đâu còn nhớ nữa.  Chuyện mới tuần trước còn không nhớ làm sao mà để dành cảm giác cho đến mấy chục năm sau.  Bộ khùng sao mà bỏ cả mấy chục đô la để mua cái cảm giác phù du đó?  Ờ mà có cái gì mà không là phù du đâu.  Một khoảnh khắc được ghi nhận còn hơn cả đời trôi qua không cảm giác.  Dù biết rằng cái cảm giác đó rất phù du tôi vẫn muốn bỏ ra ngần ấy tiền để mua cái cảm giác đó.  Tôi không nói lời nào với những người đồng hành về ý muốn của tôi, nhưng tôi vẫn nhớ hoài quán cà phê ấy.  Một ngày nào đó tôi sẽ trở lại MoMA một buổi sáng đầu tháng năm gió vẫn còn se lạnh và tôi sẽ ngồi ở cái ban công ấy rồi ngó xuống công viên ấy.  Và tôi hy vọng sẽ cảm thấy một cái gì đó phù du nhưng có thật trong vòng một bữa ăn.

 

Quán café tôi yêu nhất

 

 

Đó là một quán café trong bài hát Hà Nội Mùa Vắng Những Cơn Mưa có câu “Quán cóc liêu xiêu một câu thơ.”  Hình như cái hình ảnh quán cóc nghèo nàn xiêu vẹo tự nó đã mang dáng dấp những bài thơ dang dở.