Xem phim Sea of Trees

Tôi xem bốn phim. “Silence,” “Light Between Oceans,” “Nocturnal Animals,” và “Sea of Trees.” Cả bốn phim tôi đều ngần ngừ không muốn xem nhưng xem xong rồi thì thấy phim nào cũng hay. Nếu phải chấm điểm tôi cho ba phim nhắc đến đầu tiên bốn điểm trên năm. Riêng phim Sea of Trees tôi cho bốn điểm rưỡi vì ý thích cá nhân. Chẳng hiểu duyên cơ gì, tôi cứ đọc sách xem phim nếu không của người Nhật thì cũng nói những chuyện liên quan đến Nhật.

“Nocturnal Animals” do Tom Ford đạo diễn nên phim có thiết kế theo kiểu đương đại, diễn viên ăn mặc theo thời trang rất sang, đẹp lộng lẫy. Amy Adams trong phim này trông khác hẳn cô nàng khoa học gia về ngôn ngữ học trong phim Arrivals.

“Silence” do Martin Scorsese đạo diễn dựa vào truyện “Silence” của Shūsaku Endo. Quyển truyện này tôi mượn ở thư viện, đọc vài ba trang, đem trả, mượn lại, vẫn không thể đọc. Trước đó tôi đọc một truyện ngắn khác của Endo, thấy thích, nghĩ là có thể đọc tiếp. Bây giờ thì không nhớ ra truyện ấy nói gì, tựa đề là gì. (Tuổi già thật là khó ưa. Thậm chí những điều tôi viết ra trong hai ba ngày là đã quên.) Cuối cùng tôi xem hết cuốn phim và tôi mừng là tôi đã xem. Có lẽ tôi sẽ mượn lại quyển sách và lần này sẽ đọc cho đến hết. Ông Scorsese khi làm cuốn phim này đã xin gặp Đức Giáo Hoàng, có lẽ vì những chi tiết trong phim, làm cho đạo diễn e ngại bị xem là phỉ báng tôn giáo. Một trong những lý do khiến tôi muốn xem phim là vì, có lẽ, có một diễn viên tôi thích. Liam Neeson. Well, Andrew Garfield is also a plus.

Trong “Sea of Trees” tôi suýt không nhận ra Matthew McConaughey. Hoàn toàn mất vẻ sáng láng hào hoa phong nhã, trong vai Arthur Brennan, trông anh chàng tàn tạ khắc khổ. Arthur chán đời, mua vé máy bay một chiều sang một khu rừng đặc biệt ở gần núi Phú Sĩ, để tự tử. Aokirahara Forest, còn được gọi là suicide forest, là khu rừng nổi tiếng là nơi hoàn hảo để tìm cái chết. Khu rừng này rất rộng lớn, như một cái biển và nước biển được thay thế bằng cây của rừng. Do đó phim có tựa đề “Sea of Trees.”

Thoạt tiên thấy có diễn viên Nhật, Ken Wantanabe, đóng chung với Matthew McConaughey, và bối cảnh trong phim là rừng của Nhật tôi đoán do người Nhật viết phim bản. Tuy nhiên vào phim một lúc tôi nhận ra đây là cách viết phim bản của người Mỹ. Làm cho người ta quan tâm hay yêu mến nhân vật. Nhiều chi tiết được đưa vào phần đầu trong phim (thắt gút) về sau dùng thật tài tình (mở gút), đúng dịp, đúng lúc. Tạo chướng ngại vật, đẩy nhân vật vào trong tình trạng gian nan. Mỗi nhân vật đều có xung đột của họ. Sau khi giải quyết xung đột, mỗi nhân vật đều thay đổi, “trưởng thành.”

Arthur Brennan khi vào rừng, ngoài ống thuốc tự tử còn có một phong thư. Phong thư này gửi đến Joan, người vợ của Arthur. Joan vừa mới qua đời và là một trong những nguyên nhân đưa đến chuyện tự tử của Arthur. Về sau chúng ta biết trong phong thư là quyển sách thiếu nhi mà Joan thích nhất. Arthur chăn gối với Joan bao nhiêu năm, không biết vợ thích màu gì, thích quyển sách nào. Nhiều người trong chúng ta cũng như vậy. Vợ chồng sống với nhau mấy mươi năm thật ra người này không hề biết ý nghĩ của người kia.

Cuốn phim này không được khán giả yêu thích. Trong liên hoan phim (hình như ở Cannes) đạo diễn Gus van Sant đã bị “boo” (la ó để chê bai). Sách báo review phim cũng chê. Khán giả nói chung không thích phim có khuynh hướng u ám. Phim cũng có những chỗ không được lô gích và cường điệu hơi quá đáng. Tuy nhiên, tôi không chê phim vì những chi tiết này, nó phải có để được sự chú ý của khán giả rồi sau đó truyền tải những điểm quan trọng mà người viết phim bản và đạo diễn muốn truyền đạt.

Tôi thích phim này có lẽ vì tôi hay suy nghĩ chuyện sống chết. Như đã nói trước đây, tôi chết hụt nhiều lần nên rất quan tâm đến sự sống và cái chết. Bạn đã thấy tôi tự hỏi sống là gì. Tôi không muốn nghĩ rằng sống “chỉ” là nuôi dưỡng, kéo dài (càng dài càng tốt) sự sống mà chúng ta được ban cho từ lúc chào đời.

Khi Arthur vào rừng, uống hai viên thuốc màu xanh, chưa kịp uống hết cả ống thuốc, thì bắt gặp Takumi đang lảo đảo tìm đường đi ra khỏi rừng. Ông lạc lối đã hai ngày, cổ tay ông đẫm máu vì những vết cắt. Thay vì nằm chờ cái chết đến ông bỗng đâm ra nhớ vợ con và muốn tìm đường về nhà. Thấy ông quẩn quanh một cách tuyệt vọng Arthur tìm cách giúp ông, nhưng cũng bị lạc luôn. Takumi tự tử vì bị giáng chức. Arthur không hiểu được tại sao người ta lại muốn chết chỉ vì bị giáng chức trong công việc làm.  Takumi nói “Tôi không muốn chết. Tôi chỉ không muốn sống!” Arthur hỏi, như thế thì có khác gì? Suy ngẫm một chút tôi thấy động từ sống và động từ chết có cái chủ động và tích cực của nó. Dĩ nhiên chúng ta thừa hiểu rằng người Nhật tôn trọng danh dự hơn là mạng sống.

Sự u ám của phim được làm dịu bớt bởi một chút dí dỏm. Buổi tối để sưởi ấm, hai người đốt lửa trong rừng. Ở bìa rừng có nhiều sợi dây màu được cột để đánh dấu phòng hờ người đi tìm cái chết, sau khi suy nghĩ, đổi ý và muốn trở về. Ngày xưa, truyện cổ tích của anh em nhà Grimms, Hansel và Gretel, hai đứa bé nhà nghèo bị bố và mẹ ghẻ mang vào bỏ trong rừng, đã rải đá cuội và bánh mì vụn để tìm dấu trở về. Arthur bảo rằng anh là người sử dụng mẩu bánh mì chứ không dùng dây màu (vì anh không muốn trở về.) Takumi nói “You are handsome!” Đây là một cách chơi chữ mà tôi không thể truyền đạt ngắn gọn. Câu nói có nghĩa là “anh rất đẹp trai” làm Arthur ngỡ ngàng. Takumi nói “Handsome and Gretel” khiến Arthur chợt hiểu ra, Takumi muốn nhắc đến nhân vật Hansel, cậu bé trong truyện cổ tích đã dùng vụn bánh mì để đánh dấu đường về. Là người Nhật, Takumi có thể nhớ lầm, hoặc là phát âm sai chữ Hansel. Arthur đã bật cười. Còn tôi cười to hơn vì nó gợi tôi nhớ những lần phát âm sai làm xấu hổ muốn chết luôn cho rồi của tôi. Chưa bao giờ tôi xem một phim có không khí nặng nề lại làm tôi cười to như thế.

Tôi ngưng ngang ở đây vì thấy không muốn viết tiếp. Cũng không muốn xui các bạn nên xem phim này. Tôi viết chỉ vì nó gợi tôi suy nghĩ về chuyện sống nhiều hơn là chuyện chết, chuyện quan hệ giữa vợ chồng, người ta ở với nhau lâu năm, có thật là bởi vì tình yêu không?

Post trước sửa sau. Bây giờ tôi phải chuẩn bị đi làm.

Xem phim A Single Man

Một phim tuyệt đẹp. Tôi thích đến độ tìm mượn quyển sách ở thư viện để đọc. Và viết mấy câu để ghi nhớ ở đây. Làm sao mà bạn có thể không thích phim nhỉ? Một phim hay có sức mạnh có thể thay đổi quan điểm của người xem, đi ngược lại định kiến của xã hội.

Thứ Bảy đầu tiên của tháng 3

Hôm nay nắng rực rỡ nhưng lại rất lạnh. Tôi dự định đi rừng nhưng lạnh quá, mà tôi lại bị cảm tuần vừa qua nên thôi. Tôi cũng thuộc loại khỏe mạnh, ít khi buồn vẩn vơ, nhưng thỉnh thoảng tôi lại rơi vào một cơn kiệt sức, rã rời chỉ muốn nằm luôn hai ba ngày. Tuy nhiên vẫn phải ngồi dậy để ăn. Tôi là người thích ăn, dù bệnh ăn vẫn thấy ngon miệng. Bởi vậy càng ngày càng béo ù ra.

Hôm qua tôi xem một lượt hai phim The Boxtrolls và Finding Dory. Xem The Boxtrolls vì có một bạn trẻ trên blog review và bài review thật là sâu sắc. Người review phim The Boxtrolls nhìn thấy một điều mà ngay cả tôi tuy già cũng không để ý: Cái sức mạnh của đám đông và những người khích động đám đông để đạt mục đích sai trái của cá nhân. Xem Finding Dory vì tôi thích phim Finding Nemo. Chắc bạn sẽ cười tôi lớn tuổi rồi mà xem phim trẻ con. Thật tình, người Mỹ họ làm phim trẻ con nhưng vẫn rủ rê được người lớn. Thật là một cách kinh doanh khôn ngoan, nếu họ làm phim chỉ để trẻ em xem thì người lớn sẽ không đưa trẻ em đến rạp mà xem; vì vậy phim trẻ em vẫn có những vấn đề cho người lớn suy nghĩ. Ở quan điểm người xem bình thường, xem để giải trí, cả hai phim đều xem được nhưng không thể gọi là phim hay đến mức tuyệt vời. The Boxtrolls có tính sáng tạo, người viết phim nghĩ ra những điều độc đáo như: những con quái thú sống trong hộp, và thằng bé được những con quái thú này nuôi lớn lên. Cái con người thực tế trong tôi moi móc ngay ở cái chỗ một thằng bé sống trong hang động biết nói tiếng người, ôi thôi đủ thứ không hiện thực, rồi tôi quay trở về ý nghĩ, chính những chi tiết hoang đường như thế mới làm ra phim. Suy nghĩ cứng ngắc như tôi làm sao mà sáng tác cho được. Finding Dory mang cho tôi cảm giác mỗi lần tôi xem sequel của một phim nổi tiếng, luôn có một chút thất vọng. Có lẽ những cái hay của một phim nổi tiếng sẽ không thể thực hiện lần thứ nhì. Tôi yêu màu sắc rực rỡ trong phim Finding Dory và những câu đối thoại trong phim bản khá thú vị. Cả hai phim đều thuộc loại hoang đường trong hiện thực. Nếu phải cho điểm tôi sẽ cho ba điểm trên năm, vui vẻ rộng rãi một chút sẽ cho ba điểm rưỡi.

Tối qua tôi vẫn còn dùng cái tablet. Sáng nay tự nhiên nó chết ngắc. Cắm điện bấm nút này nút kia cái màn ảnh vẫn đen thui. Tôi tức mình, còn mới keng mà đã hư. Tôi vào nét thấy người ta bảo reset bằng cách bấm nút power và volume cùng một lúc khoảng 15 giây. Tôi bấm một hồi nó reset nhưng vẫn không dùng được. Tôi sửa nó bằng cách những người không biết sử dụng máy, bấm lung tung lia chia loạn xạ, cuối cùng cái tablet trở lại bình thường. Tôi thở dài nhẹ nhõm. May quá.

Ông Tám nghe tôi than máy chết liền tặng tôi một cái tablet khác ông mới mua nhưng chưa dùng lần nào, nhỏ hơn gọn hơn. Dĩ nhiên là nhận ngay lập tức và cám ơn.

 

Suy nghĩ vụn về phim

Tôi đưa ông Tám đi bác sĩ, ngồi chờ nên viết nhảm.

Trong lý thuyết phê bình phim có auteurism, là khuynh hướng dựa vào tiểu sử của người làm phim để phân tích cuốn phim. Khuynh hướng này đưa ra nhiều chi tiết thú vị.

Tôi nghĩ đến hai cuốn phim. Still Walking và Akira Kurosawa’s dreams. Cả hai đạo diễn đều cho nhân vật mang suy nghĩ của mẹ. Và người xem có thể nhận ra bóng dáng người làm phim trong đứa con.

Giấc mơ của Akira Kurosawa là một tập phim bao gồm tám phim ngắn. Phim nào cũng đặc biệt. Nhưng tôi chú ý nhiều đặc biệt đến ba hay bốn phim. Và phim đầu tiên Đám Cưới Chồn (còn có tên khác là Sunshine in the Rain) là phim thể hiện mối quan hệ của ông Kurosawa với mẹ rõ ràng nhất.

Thể theo lời của Kurosawa trong một cuộc phỏng vấn, ngày còn bé ông rất ít nói, đến độ bố mẹ ông nghĩ là ông bị bệnh tâm lý hay thần kinh. Cậu bé trong phim là hình ảnh của Kurosawa. Ông đã cho người dựng lại mái hiên nhà cho thật giống ngôi nhà của ông và hướng dẫn người diễn viên cách diễn làm sao cho thật giống mẹ của ông. Theo dõi phim bạn sẽ thấy người mẹ của cậu bé trong phim rất bận rộn và tính chu đáo đâu ra đó. Bạn có thể nghĩ rằng người mẹ của cậu bé muốn dạy con sống cho đúng với qui luật của xã hội hơn là bày tỏ lòng yêu mến với con, dù đứa bé chỉ chừng tám hay chín tuổi.

Hãy thử tưởng tượng, nếu là bạn, bạn sẽ nghĩ gì, khi người mẹ đưa cho con lưỡi kiếm được dùng để tự tử khi samurai muốn dùng cái chết để bảo toàn danh dự, và bà quay vào nhà đóng cửa lại để mặc cậu bé đi tìm một trong những con chồn làm đám cưới mà xin lỗi. Lỗi của cậu bé là đã nhìn thấy đám cưới của loài chồn, thường diễn ra khi trong mưa có nắng, mà loài chồn không thích như thế. Nếu loài chồn không tha thứ lỗi, cậu phải tự xử bằng thanh kiếm ngắn. Phim rất đẹp, nào là hoa là lá, là đám cưới chồn với màu sắc rực rỡ và điệu múa thật thu hút. Nhưng cái cảm giác của người nằm mơ, hay cậu bé trong cuộc, thật là một cảm giác đáng sợ hãi và đau lòng.

 

Chủ Nhật mùa đông

Ảnh cũ đăng lại.

Chủ nhật mùa đông thì ở trong nhà không đi đâu hết. Hôm qua tuyết rơi đến tối, dày khoảng hơn một tấc. Tuyết bám đầy các cây đại thụ, cây thông trông rất đẹp. Khéo chụp ảnh có thể biến cảnh đẹp thành ảnh của lịch hay thiệp Giáng sinh. Chắc là trưa nay sẽ giúp ông Tám dọn tuyết. Không thấy hứng chụp ảnh tuyết nữa. Muốn ra ngoài là phải mặc áo ấm đội mũ đeo găng. Ở trong nhà thì cửa sổ rất bẩn làm ảnh mờ. Đêm qua Boyfriend không về chỗ ngủ có lẽ vì tuyết lấp hết lối đi.

Thứ Bảy hôm qua nhờ trời tuyết ở nhà tôi xem phim bất tận. Cô út giới thiệu mấy lần tôi không xem, nhưng cuối cùng hết phim mượn của thư viện tôi đồng ý xem với cô phim Swiss Army Man, Daniel Radcliff và Paul Dano đóng vai chính. Không biết nói sao về phim này. Phim vừa bi vừa hài. Có tính sáng tạo và avant-garde. Hài hước nhưng tục, cách tục rất ấu trĩ như là trẻ con. Có khuynh hướng đồng tính luyến ái của đàn ông. Phim cũng nói lên cái cô độc của những người trẻ tuổi không được gia đình yêu thương và xã hội chấp nhận. Dĩ nhiên bạn sẽ không còn thấy hình ảnh của Harry Potter. Radcliff cố gắng rất nhiều để trở thành một diễn viên nghiêm túc, muốn cởi bỏ hình ảnh Potter anh đã khoác lên người nhiều năm nay.

Tôi xem một phim tài liệu về những người làm phim. Một nhà làm phim nổi tiếng (tôi quên tên) đã nói, ông bỏ ra 95 phần trăm cuộc đời để đi tìm nguồn tiền cung cấp cho ông làm phim, và 5 phần trăm để thực hiện phim. Phim tập hợp những người nổi tiếng như Scorcese, Bertolucci, Alec Baldwin, và có cả Ryan Gosling trả lời phỏng vấn ở cuối phim.

Phim Chicken With Plums là một phim ngoại quốc nói tiếng Pháp phụ đề Anh ngữ. Tôi xem phim này với mục đích tìm một cái gì đó đặc biệt để viết về năm con Gà. Đây là một phim Persian (Iran). Món gà nấu với trái mơ/mận là món ăn mà một nhân vật trong phim rất thích. Phim này thuộc loại bi kịch kiêm hài kịch. Nhân vật chính Nasser-Ali chán đời nên muốn chết. Chàng thành công với việc tự tử trong tám ngày. Và trong tám ngày cuối cùng, cuộc đời của chàng được diễn ra trong cuốn phim. Một nhạc sĩ vĩ cầm có tài, được học hỏi với vị thầy giỏi, yêu một người, cưới người khác, cây đàn của vị thầy truyền từ đời này sang đời khác, bị người vợ đập vỡ trong cơn giận điên cuồng, cuộc hôn nhân không hạnh phúc, thời cuộc, nghèo khó, tài năng bị hủy hoại, đưa đến sự thất chí của nhân vật. Món thị gà nấu mơ chỉ được nhắc đến thoáng qua, khi người vợ nấu món ăn chồng ưng ý mang vào phòng cho chồng. Anh chàng nằm chờ thần chết. Và chàng nói thẳng với người vợ là anh chưa bao giờ yêu nàng, khi nàng xin lỗi chồng vì đã đập vỡ cây đàn. Phim bớt nặng nề nhờ những màn hài kịch.

Tôi xem Grand Piano và Guy and Madeleine on a Park Bench do Damien Chazelle đạo diễn. Grand Piano có cốt truyện hay, hào hứng. Hai diễn viên nổi tiếng, John Cusack và anh chàng đóng vai Frodo trong phim Lord of the Rings, quên mất tên.  Phim Guy thì tôi chỉ xem nửa chừng vì chán. Cả hai phim đều là phim âm nhạc, Guy and Madelein về jazz.

Vài cuốn phim hay

Ông Tám đi chơi xa với bạn từ Thứ Sáu đến thứ Hai mới về. Tôi rảnh rang từ chiều thứ Sáu sau khi đi làm về. Ăn thức ăn cũ còn thừa, từ hôm thứ Sáu đến thứ Hai tôi không nấu nướng gì cả. Trưa nay tôi sẽ ăn mì gói, hay oatmeal, hoặc là bánh mì sandwich với cá hộp.

Trời mưa rỉ rả, ướt át, lạnh lạnh, đủ để tôi trùm mền xem phim và ngủ. Tôi xem một loạt phim của Anthony Minghella trong đó có “Truth,” “Nine,” và “The Story Teller”. Bên cạnh mấy cuốn phim của Minghella còn vài phim khác như  “Walter Mitty,” và ba tập phim “Mushi-shi.”

“Truth” gây ấn tượng mạnh với tôi, dù phim này bị liệt vào loại ế hàng. Kate Blanchett đóng vai nhà sản xuất phim tài liệu cho chương trình “The 60 Minutes” rất hay. Robert Redford trong vai Dan Rather. Redford đến già vẫn còn nét điển trai. Không biết vẻ đẹp lão của ông có phải chỉnh sửa bằng dao kéo hay không. Cuốn phim đặt dấu hỏi, thật sự Cựu Tổng Thống Hoa Kỳ Bush (con) có gia nhập National Guard hay không, hay chỉ là cách trốn trách nhiệm quân sự của một ông “hoàng tử.”Vì cuốn phim này mà người sản xuất phim và ba nhân viên dưới quyền bà đều bị mất việc.

Phim “Nine” xem được, đẹp mắt, hấp dẫn với đoàn diễn viên tên tuổi lừng lẫy. Daniel Day-Lewis, Sophia Loren, Judi Dench, Kate Hudson, Penelope Cruz, Marion Cotillard. Một nhà làm phim bỗng dưng tịt ngòi sáng tạo, vướng mắc vào nhiều cuộc tình ái, cuối cùng bị vợ bỏ. Anh ta cố quay lại với nghề và hy vọng được sự tha thứ của người vợ cũ. Phim nhạc kịch, cốt truyện khá rời rạc nhưng có nhiều màn vũ đẹp mắt.

“Walter Mitty” xem lần thứ hai thấy thích hơn lần đầu. Thích mấy bản nhạc trong phim. “Mushi-Shi” là phim animé của Nhật. Tôi bắt đầu xem tập thứ Ba, rồi xem tập thứ Nhất, chưa xem tập thứ hai. Mỗi tập có chừng năm phim. Phim đầu tiên của tập thứ Nhất rất hay. Phim Nhật thương có sức tưởng tượng rất độc đáo.

Mỗi phim tôi rút ra một bài học, hay ít ra một vài điều để tôi suy nghĩ. “Truth” dựa vào một chuyện có thật. Truth nghĩa là sự thật, nhưng đôi khi sự thật không hoàn toàn là sự thật mà là một cách nhìn của người trong cuộc, một khía cạnh của sự thật được trình bày theo sự suy diễn của mỗi người. Mary Mapes là người đưa vụ tù nhân Abu Ghraib bị ngược đãi ra ánh sáng và được trao giải thưởng Peabody. Người xem phim có thể nghĩ rằng bà đã quá khích trong việc đào xới quá khứ phục vụ trong National Guard của cựu Tổng thống Bush. Nhưng cũng có thể bà đụng chạm vào quyền lực khủng khiếp của nhà cầm quyền nên bị trừng phạt. Dan Rather sau vụ tường thuật này cũng về hưu. Những người làm báo chí mong muốn đưa sự thật ra ánh sáng nhiều khi bị tổn hại rất nhiều về thanh danh, sự nghiệp, mất chức mất việc, nhiều khi mất mạng.

Ở một nước tự do dân chủ, báo chí và truyền thông có cơ hội đến gần với sự thật và đưa quan điểm của mình ra trước công chúng. Tuy nhiên sơ sẩy một li cũng bị tiêu tan sự nghiệp.

Vẫn bước – Still Walking

Nếu cuối tuần muốn tìm xem một phim nhẹ nhàng để giải trí, bạn sẽ không thích phim này, “Still Walking” xin tạm dịch là Vẫn Bước. Những phim về xung đột trong gia đình vẫn làm tôi ngại ngần không muốn xem vì cái không khí nặng nề của nó. Gia đình nào mà chẳng có xung đột, ngấm ngầm hay lộ liễu, vì thế chẳng ai thấy dễ chịu khi sống lại những giây phút quen thuộc nhưng không êm đẹp của mình. Người Mỹ làm nhiều phim loại này. Họ thể hiện sự xung đột trong gia đình một cách khôi hài để làm giảm bớt không khí nặng trĩu của những cuộc cãi nhau, hằn học ngấm ngầm với nhau. Thoáng qua trong ý nghĩ tôi là phim “Death at a Funeral,” “The Royal Tenebaums,” còn nhiều nhưng bất thình lình không nhớ ra.

Tựa đề “Still Walking” được trích từ một bài hát Nhật thịnh hành vào cuối thập niên 60. Và cuốn phim này cũng lấy bối cảnh xã hội Nhật-bản vào thời gian này. Câu chuyện xoay quanh gia đình của bà Toshiko Yokoyama (diễn viên Kirin Kiki) trong ngày giỗ đứa con trai cả của bà qua đời vì chết đuối trong khi cứu người. Tôi chú ý đến nữ diễn viên này vì hình dáng của bà, tóc bạc muối tiêu, mặt không son phấn, dáng đi lệt bệt nặng nề, nhan sắc tầm thường (rất giống tôi 🙂 chỉ tiếc tôi không có tài diễn xuất của bà). Đạo diễn Hirokazu Kore-eda chọn bà vì ông thấy ngoài bà ra không ai có thể diễn được vai này. Kore-eda sáng tạo nhân vật này dựa vào bà mẹ của ông. Phim này được viết sau khi bà mẹ của Kore-eda qua đời, là một cách để đạo diễn tạ từ người mẹ lần cuối cùng.

Xung đột trong “Still Walking” nhẹ nhàng hơn phim “August: Osage County” không có những cuộc đấu khẩu phẫn nộ la hét, nhưng đầy những đay nghiến nhức nhối ngấm ngầm. Ông bố là bác sĩ, tuy đã về hưu nhưng vẫn muốn được gọi là Doctor, thậm chí không muốn người ta nhìn thấy mình đi chợ giúp vợ. Ông bà có hai con trai và một con gái. Đứa con trai lớn Junpei, học làm Bác sĩ nối nghiệp và là nguồn hãnh diện của bố, chết đuối từ mười lăm năm trước. Đứa con trai kế Ryota Yokoyama là con chiên ghẻ của gia đình. Không làm bác sĩ mà lại đi học hội họa, đang làm nghề bảo tồn tranh xưa cũ thì bị thất nghiệp. Ryo còn phạm một cấm kỵ khác của xã hội Nhật, vẫn còn bảo thủ vào những năm 60, là anh cưới một người đàn bà góa chồng có đứa con trai riêng. Cô con gái có chồng được hai con, muốn dọn về ở chung với bố mẹ. Điều đó có nghĩa là cô sẽ lấy căn phòng của Ryo, và với xã hội Nhật, bố mẹ già thường ở chung với con trai chứ không ở với con gái.

Bạn có thể đoán được cảm giác bất an của tất cả mọi người trong buổi giỗ. Ryo thì ở trong tình trạng mình là người thất bại không đạt được nguyện vọng của bố. Như cha mẹ Việt Nam hay than thở “hòn vàng thì mất, hòn đất thì còn” Ryo thầm nghĩ rằng ông bố đã tiếc rằng người chết là Junpei. Điều này làm tôi nhớ đến một đoạn trong phim “Lord of the Rings,” Denethor có hai người con là Doromir và Faramir. Doromir chết trong lúc đi tìm chiếc nhẫn chúa cho bố và Faramir luôn nghĩ rằng Denethor tiếc là người chết là Doromir chứ không phải Faramir. Tôi tin rằng tất cả các bậc cha mẹ đều cố gắng yêu thương con đồng đều, nhưng sự thật là có khi cán cân tình yêu của cha mẹ bị nhìn thấy nghiêng về người này nhiều hơn người khác. Ryo cũng sợ là bố mẹ sẽ không tiếp đãi ân cần vợ mình và con trai (của vợ).

Ông bố, Kyohei, nếu không gắt gỏng cáu kỉnh, thì cũng lạnh nhạt lơ đãng. Ông thường dấu mình trong văn phòng riêng của ông, chỉ xuất hiện khi đến bữa ăn. Bà mẹ, Toshiko thì đầm ấm hơn, luôn luôn lăng xăng lo nấu các món ăn khoái khẩu của cả nhà. Tuy nhiên, câu truyện khai mở dần dần người xem sẽ thấy bà mang trong lòng một nỗi đắng cay lâu dài. Nỗi đau này biến thành một thứ chất độc, tràn ra khỏi lòng bà vấy vào người chung quanh.

Nói lén với con gái, chuyện Ryota lấy người đàn bà đã có con, Toshiko nói dẫu sao lấy một người đàn bà ly dị vẫn tốt hơn người đàn bà góa chồng. Vì người đàn bà ấy tự nguyện bỏ chồng. Cô con gái nghe bà mẹ nói thế cũng kinh ngạc bảo rằng. Nhiều khi mẹ thật là độc ác. Mãi về sau tôi mới hiểu câu nói của bà. Người đàn bà bỏ chồng “có thể” không còn yêu thương vương vấn người chồng cũ nữa. Tuy nhiên, nó hàm ý trường hợp của bà. Nhiều khi người ta sống suốt đời với chồng (hay vợ) nhưng tình yêu không còn, không ly dị có thể vì không dám, không dám sống một mình, không dám nuôi con một mình, không dám đi ngược lại dư luận, và hằng trăm thứ khác.

Trong bữa ăn, mọi người bàn đến âm nhạc. Ông bác sĩ luôn luôn coi thường bà vợ nội trợ là người không biết yêu và thưởng thức nhạc. Bà nói bản nhạc bà rất yêu thích là bài Blue Light Yokohama. Bà bảo Ryo đặt đĩa lên máy hát, và khi âm điệu ngọt ngào lãng mạn của bản nhạc tràn đầy căn phòng, bà nghiêng đầu lẩm nhẩm hát theo.

“Aruitemo aruitemo kobune no you ni
Watashi wa yurete yurete anata no ude no naka”

“I walk and walk, swaying
Like a small boat in your arms”

Bạn có thể hình dung hai người đang khiêu vũ với nhau.

“Em bước và bước, đong đưa
như chiếc thuyền con trong vòng tay anh”

Khi bữa ăn tàn, ông chồng bác sĩ vào ngâm mình trong bồn tắm, bà vào phòng tắm mang đồ dùng cho ông, và thổ lộ, khi ông hẹn hò với tình nhân, bà đến nhà, biết ông và tình nhân đang khiêu vũ, bà nghe ông hát vang những câu trong bài hát, bà ôm con lẳng lặng về nhà.

Phim còn có những giây phút khác rất hay, như lúc cậu bé Atsushi con riêng của Yukari (vợ của Ryota) nhìn con bướm và nói những lời tâm sự với người bố ruột đã qua đời. Và lúc bà mẹ Toshiko công nhận là bà mời cậu bé mà Junpei cứu mười lăm năm trước đến dự đám giỗ của Junpei hằng năm vì bà muốn trừng phạt anh ta, vì anh ta mà con trai bà chết đuối.

Người ta cũng thường so sánh Hirikazu Kore-eda với Yasujiro Ozu đạo diễn Nhật nổi tiếng với những phim tình cảm giữa cha mẹ và con cái. Phim đầu tiên người ta có thể nghĩ đến của Ozu là Tokyo Story. Tôi thì nghĩ đến Late Spring của Ozu. Cũng là tình gia đình nhưng Late Spring dịu dàng và ngọt ngào trong khi Still Walking quặn thắt và cay đắng. Về mỹ thuật thì phim của Ozu có khuynh hướng mỹ thuật của Zen, thanh đạm và đơn giản, trong khi phim của Kore-eda gần với cuộc sống hiện thực.

Đây là phim đầu tiên của Kore-eda tôi được xem. Ngạc nhiên thấy thư viện địa phương của tôi có chừng năm hay sáu phim của đạo diễn này. Chắc chắn là tôi sẽ dành thì giờ để xem thêm vài phim của ông.

Kèm theo cuốn phim Still Walking tôi mượn ở thư viện có một bài essay review phim của Dennis Lim. Trong quyển này có một số tranh và ảnh tôi scanned và post lên để minh họa. Nhà của hai ông bà Yokoyama ở trên một ngọn đồi cao. Xe chở hành khách thả người ở xa lộ và khách đến thăm phải leo lên những bậc thang này để đến nhà ông bà. Ảnh đầu là ông bà sau khi đưa vợ chồng Ryota ra về hai người trở vềcăn nhà. Bà lẩm bẩm nhớ lại tên người lực sĩ mà bà và Ryota trong khi trò chuyện đã không nhớ ra. Ông hỏi tên người ấy là gì bà chẳng chịu nói ra cho ông biết. Cùng lúc ấy Ryota trên xe buýt cũng nhớ ra tên người lực sĩ. Một chi tiết nhỏ nhưng nói rằng cả hai mẹ con cùng nghĩ đến nhau. Dù bà mẹ nhiều khi nói những lời khắc nghiệt, vô tình làm đau lòng người khác, nhưng đó là một thí dụ về tình gia đình, những đau đớn và ngọt ngào luôn quyện vào nhau.

Ảnh thứ hai là Ryota đi với mẹ. Ảnh thứ ba là những đồ vật trưng bày trong nhà. Một điểm thú vị là đàn ông Nhật Bản trong thời ấy vẫn không giúp đỡ vợ. Ryota với vợ leo lên bậc thang, anh chàng đi tay không trong khi cô vợ xinh đẹp mảnh mai phải tay xách nách mang thở hào hễn.