Vài dòng về uất kim hương

Tulip hay uất kim hương được ca ngợi lần đầu tiên từ những dòng thơ của Hafis (1327 – 90) nhà thơ lớn xứ Ba Tư. “Hãy nhìn những đóa uất kim hương, đầy đặn như đôi má của những nàng thiếu nữ, vươn lên giống như những cái cốc đầy màu sắc mời mọc người ta nâng lên môi nhấp từng ngụm rượu.”

Uất kim hương được xem như lời tỏ tình. Truyện xưa kể rằng hoa sinh ra đời bởi một giọt máu: “Chỉ mới đầu mùa xuân, uất kim hương đã nâng lên cái cốc màu đỏ của nó khi Ferhad chết vì tình yêu của Schirin, nhuộm đỏ cả sa mạc với những giọt nước mắt rơi từ trái tim chàng.”

Uất kim hương mọc thẳng, hướng lên trời và được xem là loài hoa của mặt trời. Hoa quay theo hướng mặt trời và khép cánh lại vào lúc hoàng hôn. Uất kim hương không được nhắc đến trong huyền thoại, luôn luôn bị xem là tượng trưng cho vật chất xa hoa của trần thế. Khi gia nhập vào Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ trong một thời gian ngắn, đã trở nên loại hoa đắt giá nhất trong các loại hoa. Các nhà sultan của Thổ Nhĩ Kỳ, vào thời Osman, đã chọn uất kim hương làm huy hiệu của triều đình. Thế kỷ thứ mười tám, khi lòng ngưỡng mộ hoa uất kim hương ở điểm cao tột độ; lễ hội uất kim hương được tổ chức trong vườn thượng uyển của các vị sultan. Hoa có nhiều loại, được đặt cho những cái tên rất kêu, như “Giấc mơ hạnh phúc”, “Bí mật vĩnh cữu” và “Thần dược tình yêu”.

Loại hoa này được mang đến Vienna (Áo) vào năm 1554 với Ghiselin de Busbeqc. đại sứ Áo vào triều đình Süleyman và vào thời gian này hoa uất kim hương được gọi là tulip. Đại sứ Busbeqc tưởng tên gọi của hoa bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là “tülbend”, nhầm với cái hoa được gắn trên khăn quấn trên đầu màu đỏ của người Thổ Nhĩ Kỳ. Thật ra loài hoa này có tên Ba Tư là “lalé”.

Giới thương gia và học giả là những người đầu tiên đã mang uất kim hương vào Netherlands từ sau năm 1593. Uất kim hương có giá trị (tiền bạc) đến độ người ta có thể đánh đổi nhà cao cửa rộng và những chuyến tàu chở đầy hàng hóa với vài ba củ rễ uất kim hương, xem chúng như là bằng chứng của sự giàu sang. Quan trọng đến độ “ülbend” được Rembrandt mang vào những bức tranh vẽ hoa và tĩnh vật. Khi quốc hội Hòa Lan ấn định giá của hoa uất kim hương vào năm 1637, thị trường uất kim hương bị sụp đổ và nhiều người bị tán gia bại sản. Chẳng ai ngạc nhiên khi uất kim hương trở thành biểu tượng chính của vanitas.

Định nghĩa của vanitas là một bức tranh tĩnh vật, loại tranh của người Hòa lan vào thế kỷ mười bảy, chứa đựng biểu tượng của cái chết hay một sự thay đổi lớn lao, nhắc nhở đến khía cạnh phù du của cuộc đời. Thế kỷ thứ mười bảy, trong tranh vẽ, hoa uất kim hương thường được đặt bên cạnh những cái xương sọ, bị xem là kiêu ngạo và phô trương, thô cứng và lạnh lùng. Loại hoa không có hương thơm này luôn luôn mang một vẻ xa cách. Không được nằm trong danh sách các loại hoa có huyền thoại, hoa cũng không là bạn của các nhà thơ. Thi sĩ không bao giờ mang uất kim hương vào trong đáy trái tim của họ. Tuy nhiên loài hoa “lalé” này đi vào trái tim của thường dân. Giới dân giả xem hoa uất kim hương là biểu tượng của mùa xuân và là biểu tượng của cuộc sống sau khi chết.

Snow flakes – Hoa tuyết

Update: Thêm vài tấm ảnh chụp trời tuyết năm 2014. Bây giờ trời tuyết thì cũng chẳng khác gì mấy tấm ảnh cũ.

Vì tôi có dư thì giờ và vì trời tuyết đang rơi, nên chẳng có gì thú vị hơn là đọc thơ về tuyết. Hôm nọ tôi nhặt được ở thư viện bỏ túi một tập thơ toàn là về mùa đông và tuyết. Thật là tuyệt vời, đúng là thứ tôi tìm kiếm đã lâu. Tập thơ lại bao gồm toàn là những nhà thơ tên tuổi. Hôm nay mời bạn đọc một bài của Emily Dickinson. Tôi rất ớn thơ của nữ thi sĩ đại tài này, vì tôi không hiểu hết, chỉ có thể hiểu nghĩa đen (như vậy cũng là may lắm rồi) còn Bà có ẩn ý gì nữa thì tôi đầu hàng.

Snow flakes
I counted till they danced so
Their slippers leaped the town,
And then I took a pencil
To note the rebels down.
And then they grew so jolly
I did resign the prig,
And ten of my once stately toes
Are marshalled for a jig!

Hoa tuyết
Tôi đếm cho đến khi các nàng múa (đến nỗi)
Giày mềm của các nàng tung tăng khắp phố
Rồi tôi lấy bút chì
Ghi chép lại về những người nổi loạn.
Các nàng lớn nhanh thật vui vẻ
Tôi bỏ rơi vẻ đạo mạo
Mười ngón chân trưởng giả của tôi
bị cuốn theo điệu múa

Bài thơ này làm tôi có cảm tưởng như những đóa hoa tuyết đang múa theo điệu ballet vì chữ slippers và chữ leap. A jig là một điệu khiêu vũ của người Irish. Dịch tàm tạm theo cái hiểu của tôi nên không bảo đảm lắm.

Héo khô

Bài kệ của Thiền Sư Vạn Hạnh, do Bác Hiền Nguyễn chép cho.
“Thân như điện ảnh hữu hoàn vô,
Vạn mộc xuân vinh thu hựu khô.
Nhậm vận thịnh suy vô bố uý,
Thịnh suy như lộ thảo đầu phô”

身如電影有還無,
萬木春榮秋又枯,
任運盛衰無怖畏,
盛衰如露草頭鋪

Thiền sư Vạn Hạnh 萬行

(Thân như bóng chớp, có rồi không,
Hàng vạn cây mùa xuân thì tươi tốt, mùa thu lại khô héo,
Mặc cuộc thịnh suy không sợ hãi,
Thịnh suy (chỉ) như sương đọng trên ngọn cỏ)

Tối qua có một lớp tuyết mỏng. Sáng nay trời ấm hơn, nên mưa rả rích. Mưa mùa đông lạnh thấu xương. Con mèo Boyfriend nằm khoanh ngủ trong tổ ấm áp. Con mèo Nora ở trong nhà nhấp nhỏm đòi ra ngoài nhưng lại không dám ra vì trời lạnh và có kẻ địch đang chờ tấn công.

Vài tấm ảnh chụp rừng cây mùa đông. Tài nghệ của tôi chỉ có thế nên tôi luôn cảm thấy bất lực trước vẻ đẹp của cây cối trong mùa đông.

Sắc thu

Hôm qua, ông Tám đi Philadelphia, cổ động người dân đi bỏ phiếu cho bà Hillary. Ông Tám ủng hộ bà Hillary từ khi bà còn tranh chức Tổng thống với ông Obama lận. Ngay cả xe của ông cũng có dán giấy ủng hộ bà. Thế là tôi rảnh rang được một ngày, không phải lên rừng.

Cả hai tuần nay tôi cố đi tìm ảnh thu. Những công viên lớn và đẹp tôi đi xem lúc sớm quá khi lá chưa đổi màu. Hôm qua, sau nhà trước nhà tôi là cảnh thu đẹp tuyệt vời với đủ thứ màu sắc. Tuy nhiên, rừng tự nhiên, chụp vào ảnh không đẹp vì nó nhiều cành, nhiều lá, rối rắm lắm. Tôi chụp một mớ không vừa ý. Buổi chiều, thấy tủ lạnh hết rau nên tôi đi chợ, sẵn đường tôi ghé sang hồ Watchung chụp ảnh thu. Càng chụp ảnh càng không vừa ý vì thấy những khiếm khuyết của mình. Thiếu mỹ thuật, thiếu kiên nhẫn, thiếu cẩn thận, càng chụp thấy ảnh càng tệ. Được cái hôm qua nắng đẹp, buổi chiều nắng dịu xuống. Mà tôi thì lười mang trụ ba chân nên cứ chụp bừa. Dẫu gì cũng tóm được màu đỏ màu cam và màu vàng. Màu vàng thì nhiều, màu lá úa, màu nắng chiều, màu cỏ khô.

Tôi muốn viết một cái gì đó, về mùa thu, nhưng sau khi tìm tài liệu rồi, thấy không có gì làm tôi say mê đủ để viết. Thôi mời bạn xem ảnh thiếu nghệ thuật vậy.

Khi tôi đi vòng quanh hồ Watchung chụp ảnh thu, đến một nơi có nhiều nhà trồng cây phong Nhật Bản. Loại cây này lá nhỏ, nhiều góc nhọn và màu đỏ rực rất đẹp. Có hai cha con đang dẫn cho đi dạo. Người bố khoảng sáu mươi hay hơn. Người con khoảng hơn ba mươi. Ông già hỏi tôi.
Bà là người đi do thám phải không? (Are you a spy?)
Trông tôi có giống người do thám không? (Do I look like a spy?)
Bà là người do thám có kinh nghiệm vì thế không giống người do thám (You are a good spy so you don’t look like a psy).

Tôi cười đi trước, nghĩ rằng họ sợ mình đi rình ăn trộm nhà giàu. Quả đúng như vậy. Chập sau, anh con trai xin chụp tôi tấm ảnh. Nói đùa (mà thật) để đề phòng trường hợp tôi đi dọ thám cho kẻ trộm. Tôi cảm thấy bị xúc phạm nhưng vẫn để anh ta chụp ảnh tôi. Giá mà tôi là một bà cụ người Mỹ chắc là anh ta không dám nghĩ như thế. Tôi gặp phiền toái với cái ý thích chụp ảnh của tôi rất nhiều lần như vậy.