Vẫn bước – Still Walking

Nếu cuối tuần muốn tìm xem một phim nhẹ nhàng để giải trí, bạn sẽ không thích phim này, “Still Walking” xin tạm dịch là Vẫn Bước. Những phim về xung đột trong gia đình vẫn làm tôi ngại ngần không muốn xem vì cái không khí nặng nề của nó. Gia đình nào mà chẳng có xung đột, ngấm ngầm hay lộ liễu, vì thế chẳng ai thấy dễ chịu khi sống lại những giây phút quen thuộc nhưng không êm đẹp của mình. Người Mỹ làm nhiều phim loại này. Họ thể hiện sự xung đột trong gia đình một cách khôi hài để làm giảm bớt không khí nặng trĩu của những cuộc cãi nhau, hằn học ngấm ngầm với nhau. Thoáng qua trong ý nghĩ tôi là phim “Death at a Funeral,” “The Royal Tenebaums,” còn nhiều nhưng bất thình lình không nhớ ra.

Tựa đề “Still Walking” được trích từ một bài hát Nhật thịnh hành vào cuối thập niên 60. Và cuốn phim này cũng lấy bối cảnh xã hội Nhật-bản vào thời gian này. Câu chuyện xoay quanh gia đình của bà Toshiko Yokoyama (diễn viên Kirin Kiki) trong ngày giỗ đứa con trai cả của bà qua đời vì chết đuối trong khi cứu người. Tôi chú ý đến nữ diễn viên này vì hình dáng của bà, tóc bạc muối tiêu, mặt không son phấn, dáng đi lệt bệt nặng nề, nhan sắc tầm thường (rất giống tôi🙂 chỉ tiếc tôi không có tài diễn xuất của bà). Đạo diễn Hirokazu Kore-eda chọn bà vì ông thấy ngoài bà ra không ai có thể diễn được vai này. Kore-eda sáng tạo nhân vật này dựa vào bà mẹ của ông. Phim này được viết sau khi bà mẹ của Kore-eda qua đời, là một cách để đạo diễn tạ từ người mẹ lần cuối cùng.

Xung đột trong “Still Walking” nhẹ nhàng hơn phim “August: Osage County” không có những cuộc đấu khẩu phẫn nộ la hét, nhưng đầy những đay nghiến nhức nhối ngấm ngầm. Ông bố là bác sĩ, tuy đã về hưu nhưng vẫn muốn được gọi là Doctor, thậm chí không muốn người ta nhìn thấy mình đi chợ giúp vợ. Ông bà có hai con trai và một con gái. Đứa con trai lớn Junpei, học làm Bác sĩ nối nghiệp và là nguồn hãnh diện của bố, chết đuối từ mười lăm năm trước. Đứa con trai kế Ryota Yokoyama là con chiên ghẻ của gia đình. Không làm bác sĩ mà lại đi học hội họa, đang làm nghề bảo tồn tranh xưa cũ thì bị thất nghiệp. Ryo còn phạm một cấm kỵ khác của xã hội Nhật, vẫn còn bảo thủ vào những năm 60, là anh cưới một người đàn bà góa chồng có đứa con trai riêng. Cô con gái có chồng được hai con, muốn dọn về ở chung với bố mẹ. Điều đó có nghĩa là cô sẽ lấy căn phòng của Ryo, và với xã hội Nhật, bố mẹ già thường ở chung với con trai chứ không ở với con gái.

Bạn có thể đoán được cảm giác bất an của tất cả mọi người trong buổi giỗ. Ryo thì ở trong tình trạng mình là người thất bại không đạt được nguyện vọng của bố. Như cha mẹ Việt Nam hay than thở “hòn vàng thì mất, hòn đất thì còn” Ryo thầm nghĩ rằng ông bố đã tiếc rằng người chết là Junpei. Điều này làm tôi nhớ đến một đoạn trong phim “Lord of the Rings,” Denethor có hai người con là Doromir và Faramir. Doromir chết trong lúc đi tìm chiếc nhẫn chúa cho bố và Faramir luôn nghĩ rằng Denethor tiếc là người chết là Doromir chứ không phải Faramir. Tôi tin rằng tất cả các bậc cha mẹ đều cố gắng yêu thương con đồng đều, nhưng sự thật là có khi cán cân tình yêu của cha mẹ bị nhìn thấy nghiêng về người này nhiều hơn người khác. Ryo cũng sợ là bố mẹ sẽ không tiếp đãi ân cần vợ mình và con trai (của vợ).

Ông bố, Kyohei, nếu không gắt gỏng cáu kỉnh, thì cũng lạnh nhạt lơ đãng. Ông thường dấu mình trong văn phòng riêng của ông, chỉ xuất hiện khi đến bữa ăn. Bà mẹ, Toshiko thì đầm ấm hơn, luôn luôn lăng xăng lo nấu các món ăn khoái khẩu của cả nhà. Tuy nhiên, câu truyện khai mở dần dần người xem sẽ thấy bà mang trong lòng một nỗi đắng cay lâu dài. Nỗi đau này biến thành một thứ chất độc, tràn ra khỏi lòng bà vấy vào người chung quanh.

Nói lén với con gái, chuyện Ryota lấy người đàn bà đã có con, Toshiko nói dẫu sao lấy một người đàn bà ly dị vẫn tốt hơn người đàn bà góa chồng. Vì người đàn bà ấy tự nguyện bỏ chồng. Cô con gái nghe bà mẹ nói thế cũng kinh ngạc bảo rằng. Nhiều khi mẹ thật là độc ác. Mãi về sau tôi mới hiểu câu nói của bà. Người đàn bà bỏ chồng “có thể” không còn yêu thương vương vấn người chồng cũ nữa. Tuy nhiên, nó hàm ý trường hợp của bà. Nhiều khi người ta sống suốt đời với chồng (hay vợ) nhưng tình yêu không còn, không ly dị có thể vì không dám, không dám sống một mình, không dám nuôi con một mình, không dám đi ngược lại dư luận, và hằng trăm thứ khác.

Trong bữa ăn, mọi người bàn đến âm nhạc. Ông bác sĩ luôn luôn coi thường bà vợ nội trợ là người không biết yêu và thưởng thức nhạc. Bà nói bản nhạc bà rất yêu thích là bài Blue Light Yokohama. Bà bảo Ryo đặt đĩa lên máy hát, và khi âm điệu ngọt ngào lãng mạn của bản nhạc tràn đầy căn phòng, bà nghiêng đầu lẩm nhẩm hát theo.

“Aruitemo aruitemo kobune no you ni
Watashi wa yurete yurete anata no ude no naka”

“I walk and walk, swaying
Like a small boat in your arms”

Bạn có thể hình dung hai người đang khiêu vũ với nhau.

“Em bước và bước, đong đưa
như chiếc thuyền con trong vòng tay anh”

Khi bữa ăn tàn, ông chồng bác sĩ vào ngâm mình trong bồn tắm, bà vào phòng tắm mang đồ dùng cho ông, và thổ lộ, khi ông hẹn hò với tình nhân, bà đến nhà, biết ông và tình nhân đang khiêu vũ, bà nghe ông hát vang những câu trong bài hát, bà ôm con lẳng lặng về nhà.

Phim còn có những giây phút khác rất hay, như lúc cậu bé Atsushi con riêng của Yukari (vợ của Ryota) nhìn con bướm và nói những lời tâm sự với người bố ruột đã qua đời. Và lúc bà mẹ Toshiko công nhận là bà mời cậu bé mà Junpei cứu mười lăm năm trước đến dự đám giỗ của Junpei hằng năm vì bà muốn trừng phạt anh ta, vì anh ta mà con trai bà chết đuối.

Người ta cũng thường so sánh Hirikazu Kore-eda với Yasujiro Ozu đạo diễn Nhật nổi tiếng với những phim tình cảm giữa cha mẹ và con cái. Phim đầu tiên người ta có thể nghĩ đến của Ozu là Tokyo Story. Tôi thì nghĩ đến Late Spring của Ozu. Cũng là tình gia đình nhưng Late Spring dịu dàng và ngọt ngào trong khi Still Walking quặn thắt và cay đắng. Về mỹ thuật thì phim của Ozu có khuynh hướng mỹ thuật của Zen, thanh đạm và đơn giản, trong khi phim của Kore-eda gần với cuộc sống hiện thực.

Đây là phim đầu tiên của Kore-eda tôi được xem. Ngạc nhiên thấy thư viện địa phương của tôi có chừng năm hay sáu phim của đạo diễn này. Chắc chắn là tôi sẽ dành thì giờ để xem thêm vài phim của ông.

Kèm theo cuốn phim Still Walking tôi mượn ở thư viện có một bài essay review phim của Dennis Lim. Trong quyển này có một số tranh và ảnh tôi scanned và post lên để minh họa. Nhà của hai ông bà Yokoyama ở trên một ngọn đồi cao. Xe chở hành khách thả người ở xa lộ và khách đến thăm phải leo lên những bậc thang này để đến nhà ông bà. Ảnh đầu là ông bà sau khi đưa vợ chồng Ryota ra về hai người trở vềcăn nhà. Bà lẩm bẩm nhớ lại tên người lực sĩ mà bà và Ryota trong khi trò chuyện đã không nhớ ra. Ông hỏi tên người ấy là gì bà chẳng chịu nói ra cho ông biết. Cùng lúc ấy Ryota trên xe buýt cũng nhớ ra tên người lực sĩ. Một chi tiết nhỏ nhưng nói rằng cả hai mẹ con cùng nghĩ đến nhau. Dù bà mẹ nhiều khi nói những lời khắc nghiệt, vô tình làm đau lòng người khác, nhưng đó là một thí dụ về tình gia đình, những đau đớn và ngọt ngào luôn quyện vào nhau.

Ảnh thứ hai là Ryota đi với mẹ. Ảnh thứ ba là những đồ vật trưng bày trong nhà. Một điểm thú vị là đàn ông Nhật Bản trong thời ấy vẫn không giúp đỡ vợ. Ryota với vợ leo lên bậc thang, anh chàng đi tay không trong khi cô vợ xinh đẹp mảnh mai phải tay xách nách mang thở hào hễn.

 

17 thoughts on “Vẫn bước – Still Walking”

  1. Con cảm ơn cô đã giới thiệu phim này. Con sẽ kiếm và xem vào cuối tuần tới. Cuối tuần này con cũng vừa xem Mr. Nobody có Jared Leto và Diane Kruger đóng chính. Quá lâu rồi kể từ khi xem Gattaca vào năm 2011 con mới lại xem được một bộ phim hay từ nội dung, kịch bản lẫn cinematography và ost. Con không biết cô có thích kiểu phim fantasy & romance không nhưng Mr. Nobody hoàn toàn là một bộ phim đáng để xem qua một lần với những người thích xem phim (như cô😀 ).

    Chúc cô có một cuối tuần vui vẻ bên gia đình.

    Liked by 1 person

    1. Cô đang để ý tìm phim comedy-romance hay fantasy-romance để xem có phim nào hay không. Được cháu giới thiệu cô sẽ tìm xem, may ra có hứng khởi viết một truyện ngắn về summer romance đọc chơi cho vui. Cháu là nhà văn đấy à?

      Like

  2. Bà Tám thật là để hết tâm tư vào cuốn phim, nghe bà Tám kể, em có cảm giác rất tường tận câu chuyện

    Like

  3. Bà Tám viết hay đến nỗi phải nghĩ là khỏi coi phim cũng được.
    Vừa qua có coi phim Bad Moms nói về những bà mẹ Mỹ tất bật với gia đình chồng con và công việc ở sở làm của mình. Tất bật tới mức phải nổi loạn, tung hê hết để sống với điều mình muốn. Ngạc nhiên, vì không nghĩ xã hội Mỹ lại như vậy, tưởng chỉ có ở những bà mẹ Đông phương.

    Liked by 1 person

    1. Phụ nữ Mỹ có nhiều người cũng cực nhưng có lẽ chịu cực ít hơn phụ nữ nước mình. Vả lại truyện thì người ta hay nhấn mạnh và phóng đại để hấp dẫn hơn. Tôi nghĩ Bác DungNobita không nên tin hoàn toàn vào bài review của bất cứ ai. Nhiều khi tác phẩm đánh động vào tâm lý con người, mỗi người khác.

      Like

    1. À thì ra vậy. Cám ơn em cho biết. Em hiện đang ở Nhật hả? Ở đâu vậy em? Chị đang tìm hiểu về Nhật muốn sang năm đi thăm Kyoto, nếu em có thể giúp ý kiến về những điều cần biết khi đi Nhật thì hay lắm.

      Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s