Kỷ niệm nhỏ về sách miền Nam

Những tiếng vỗ tay rầm rộ về cuộc hội thảo hai mươi năm văn học miền Nam khiến tôi nhớ hai kỷ niệm nhỏ.

Không nhớ rõ là năm nào chỉ biết chắc là sau năm 75. Sách được tuôn ra bán trên vỉa hè. Sách bán trên vỉa hè đường Lê Lợi, trước nhà sách Khai Trí trước năm 75 là chuyện bình thường. Tôi nhớ đã mua mấy cuốn sách toán Đại số trên vỉa hè mang về nhà tự học. Nhưng sau năm 75, sách bán vỉa hè rầm rộ hơn. Những người bán sách đựng sách trong một cái thùng giấy carton, hay đổ sách ra trên một tấm bạt vừa bán vừa ngó dáo dác, chuẩn bị tóm gọn đồ hàng để chạy.

Tôi cũng mua được một số sách, bán rẻ, đại hạ giá người ta bán để tránh bị tịch thu. Trong số sách tôi mua, có một quyển dịch Thơ Đường, tôi không nhớ tên dịch giả chỉ biết quyển sách này đắt nhất trong số sách tôi mua. Sau năm 75, đám sinh viên năm thứ nhất Văn Khoa Sài gòn được khuyến khich, kêu gọi, xung phong đi quét dọn thành phố. Trong những lần tụ tập quét dọn hay học tập chính trị gì đó, tôi có quen với một anh sinh viên ngoài Bắc mới vào Nam, anh tên Kim Cương. Anh trắng trẻo, đẹp trai, hiền lành, đeo kính cận rất trí thức. Tôi khoe với anh tôi có tập thơ Đường, rất hay, tôi mua ở chợ trời khá đắt. Anh muốn mượn. Tôi đồng ý. Sau đó tôi kiss my book good bye. Tôi đi tìm anh mấy lần để đòi lại quyển sách nhưng anh biến mất. Có lẽ bước vào quyển sách và ở luôn trong đó. Quyển sách thì tội nghiệp, không biết đường đi tìm chủ nhân. Hay nó lại đi ngược ra chợ trời tự rao bán chính nó để có thể lại lọt vào tay một cô nàng ngu ngốc không dám ăn để dành tiền mua sách nào đó.

Số sách tạp nham tôi mua, không muốn nộp cho các tổ đi thu sách bài trừ văn hóa đồi trụy của Mỹ Ngụy, tôi nhét vào khe hở giữa mái nhà và trần nhà. Nhà tôi có một cái chái de ra, nới rộng căn nhà nhỏ bé đông người để bọn chúng tôi có chỗ ngủ. Cái chái này thấp thôi, nên tôi có thể đứng lên cái ghế và nhét sách vào chỗ hổng giữa nóc chái và tấm phông dưới mái để giảm sức nóng của mái tôn. Chẳng nhớ số sách tôi mang đi giấu có những quyển gì, chắc là vài cuốn tiểu thuyết dịch, vài cuốn thơ của Phạm Thiên Thư, Đinh Hùng, Nguyễn Tất Nhiên, triết lý cao lắm là đến cỡ Nói Với Tuổi Hai Mươi của thầy Thích Nhất Hạnh.

Một số sách còn lại tôi bỏ vào bao thòng qua vách tường chùa Giác Nguyên bên cạnh. Ngăn cái sân hẹp bên hông nhà tôi, nơi để giặt giũ, làm cá nấu cơm, là một hàng rào xi măng. Bên kia hàng rào, là cái liêu của một vị sư trẻ, cũng trắng trẻo, đeo mắt kính rất trí thức. Tôi không nhớ tên của thầy, chỉ nhớ mọi người đều gọi là thầy Giác Nguyên, kêu theo tên chùa. Tôi hỏi thầy, người ta kiểm kê bắt nộp sách, thầy cho con gửi sách được không. Thầy nói, được được.

Chùa Giác Nguyên ngày xưa chắc cũng nuôi nhiều thầy nằm vùng cho Cộng sản. Năm 74 tổ chức biểu tình ùm sùm, cảnh sát bắn lựu đạn cay vào chùa, nhà tôi bị cay sặc sụa. Tôi thòng bao sách qua bên chùa. Thày mang vào liêu, ít hôm sau thầy nói vọng qua, sách của tụi bây toàn là sách nhảm nhí, chẳng có cuốn nào giá trị. Thầy nói cũng đúng, toàn là sách thiếu nhi, tuổi ngọc, tuổi hoa của con nít đọc, và một số sách lá cải mua trên lề đường.

Rồi thôi, năm 1980 rời Việt Nam, tôi quên luôn. Năm 2007 chị tôi ở Việt Nam sang chơi kể lại. Số sách tôi nhét dưới mái của cái chái và tấm phông trần nhà, lâu ngày bị mối mục. Chị tôi phải thuê người tháo cả tấm phông và để lấy sách xuống vì tôi nhét, cuốn bên ngoài đẩy cuốn bên trong vào khá sâu nên không thể dùng cây khều ra. Có lẽ chị cũng chửi thầm, con quỷ đó nó phá của phá nhà. Đi ra khỏi nước rồi mà vẫn còn để lại những chuyện làm nhọc lòng gia đình.

Chuyện đời đáng học. Những thứ mình xem là quí thì nhiều khi chẳng quí nhiều như mình tưởng. Giá mà mình bắt chước những nhân vật trong phim Farenheit 451, cứ học thuộc lòng một quyển sách nào đó và biến tên của quyển sách thành tên của mình. Chỉ khổ một cái nhỡ mà mình học thuộc một quyển sách ba xu nào đó thì tên của mình sẽ là ba xu thì tội nghiệp biết bao nhiêu.

45 thoughts on “Kỷ niệm nhỏ về sách miền Nam”

  1. Nhắc tới sách trước ’75, hồi đó em mê đọc Tuổi Hoa (Hoa Tím, Hoa Xanh, Hoa Đỏ), mà lại chưa biết đọc. Sau ’75 chỉ còn vài cuốn. Có dạo trong trường bạn nào đó chép tay lại nguyên mấy cuốn truyện Tuổi Hoa trên vở học trò, nét chữ màu mực tím nắn nót rất đẹp, sau đó chuyền tay nhau đọc mê mẫn🙂

    Liked by 2 people

      1. Qua Mỹ HN vẫn tiếp tục đọc tiếng Việt, có lẽ nhờ thế mà tiếng Việt rất giỏi. Còn mình chỉ cố gắng học tiếng Anh để đi làm, bỏ đọc tiếng Việt mấy chục năm. Vậy thành ra tiếng Việt thì quên còn tiếng Anh thì vẫn còn sai ba xí ba tú🙂

        Like

  2. Nhà con hồi xưa bố mẹ cũng giữ lại được ít sách. Lúc đó con còn chưa sanh ra nữa, con cũng không biết bố mẹ giữ bằng cách nào, nhất là mấy sách của bố (truyện kiếm hiệp đó ạ :D) vì bố con sau 75 cũng phải đi học tập. Mà bố mẹ con hình như cũng quên luôn là có sách giữ lại, tới một hôm cái tủ đồ cũ trong nhà con bị sập vì mối ăn con mới moi ra được quá trời sách😀. Nhiều cuốn không còn đọc được nữa vì bị mối ăn hết nhưng còn lại được mấy cuốn chưa bị ăn con lụm ra dán bìa lại vẫn đọc được tốt lắm ạ.

    Liked by 1 person

      1. Nhà con thì chỉ có bố mê kiếm hiệp thôi ạ. Con bắt đầu đọc truyện kiếm hiệp cũng là bố chỉ cho đọc. Bố con mê Kim Dung nhưng cuốn truyện kiếm hiệp con lụm được sau này lại là truyện Cổ Long, chắc tại vậy mà sau này con lại mê truyện Cổ Long hơn😀. Hồi đó hình như bố con đọc truyện trên báo, bố kể hồi xưa truyện kiếm hiệp dịch đăng trên báo hàng tuần, bên kia Kim Dung viết tới đâu thì bên này dịch ra tới đó. Hồi đó cô thích đọc truyện nào nhất ạ?

        Có một cuốn trong mấy cuốn sách cũ của bố mẹ con giữ lại con rất thích là cuốn Cậu Hoàng Con do Trần Thiện Đạo dịch truyện Hoàng Tử Bé ra đó ạ. Con rất là thích bản dịch của Trần Thiện Đạo luôn ạ, thích từ cách dịch cái tựa là Cậu Hoàng Con thích đi luôn, tiếc là con không giữ được cuốn đó hichic.

        Liked by 1 person

        1. Cô thích Anh Hùng Xạ Điêu vì yêu cái anh chàng Quách Tĩnh, hơi khờ khờ ngố ngố. Cô cũng thích Tiếu Ngạo Giang Hồ không mấy ưa nhân vật nhưng thích những mẫu chuyện nho nhỏ lồng trong truyện như Tứ Đại Trang Chủ mỗi người một môn cầm kỳ thi họa. Thích Đoàn Dự giỏi về hoa trà, nói chung cô thích kiến thức uyên bác về cuộc đời Kim Dung đã mang vào truyện. Cô chưa đọc Cổ Long. Bây giờ thấy truyện chưởng dài quá cô ngán. Cô sợ cái kiểu kể chuyện dần lân đọc cả mấy chương vẫn còn đánh võ.

          Like

          1. Con cũng thích Quách Tĩnh và Anh Hùng Xạ Điêu nhất ạ, mặc dù đại đa số mọi người chê Quách Tĩnh ngốc ngốc. Truyện Cổ Long ngắn lắm ạ, cảnh đánh võ tả cũng ngắn không có dụng công tả chiêu thức nhiều như truyện Kim Dung. Hôm nào có dịp Cô đọc thử ạ😀.

            Like

  3. Chị Tám có đi dự hội thảo ở Cal. à? Hôm đó có người bạn rủ N. đi nhưng bận không đi được, tiếc thật!

    Chị nhắc đến sách Tuổi Hoa làm N. nhớ đến cuốn “Bên hàng dậu”, khg nhớ tên tác giả chỉ nhớ là loại Hoa tím, đến bây giờ vẫn còn nhớ mang máng:
    Truyện kể về 1 tác giả nữ mới, được mời dự hội thảo văn chương ở Đà lạt. Cô nàng mới nổi nên khá kênh kiệu. Cô bị 1 tay trong ban tổ chức lừa hiếp dâm nhưng thoát được, bỏ ngang buổi hội thảo về nhà xem qua tivi. Điều làm cô bất ngờ nhất là khi thấy anh chàng hàng xóm ở bên kia hàng dậu, người mà mới hôm qua gặp cô còn nghĩ là gã nông dân quê mùa biết gì là văn chương, lại là 1 nhà văn “thứ thiệt”, và là diễn giả chính của buổi hội thảo…..

    Ngày xưa N. cũng mê sách Tuổi Hoa lắm, vì thấy mỗi truyện sau khi đọc xong dường như có điều gì đó đáng để mình học. Như câu truyện “Bên hàng dậu” này…..
    Cám ơn chị Tám đã khơi nhớ những hồi ức đẹp về thuở học trò.

    Liked by 1 person

  4. Quyển sách thú vị nhỉ. Quyển này tôi chưa đọc.

    À, tôi không có đi dự hội thảo văn học miền Nam, chỉ thấy thư thông báo trên mạng. Đâu có biết gì về văn chương miền Nam mà hội thảo. Hồi đó chỉ đọc chút ít truyện trẻ con, kiếm hiệp, lớn lên một chút thì ra khỏi xứ rồi. Suốt thời gian ở Mỹ chỉ lo kiếm cơm thôi đâu có hoạt động văn học, nên chờ người ta đi hội thảo viết bài thì mình đọc.

    Cám ơn N. đã kể cho nghe chuyện “Bên Hàng Giậu”.

    Liked by 1 person

  5. Chį Tám ơi, hồi sáng khi viết cmmt bài này của Chị N. khg để ý là chưa sign in, sau khi posted rồi mới giật mình thấy đề Anonymuos, sorry Chị nhe.
    Nói là đi dự hội thảo cho oai vậy, chứ nếu N. có đi thì cũng chỉ ngồi nghe mấy bậc “tiền bối” nói thôi Chị à, hihihi….

    Liked by 1 person

  6. Hehe, chį Tám giỏi thiệt. Ẩn danh mà cũng bị Chị lật tẩy nữa. Nhân đây, cám ơn chị Tám vì nhờ reply của Chị mà N. mới biết mình đã sai chính tả “Bên Hàng GIẬU, chứ khg phải DẬU. Thường thì N. hay để ý lỗi chính tả khi viết, nhưng lâu lâu cũng bị “hố”, hic!

    Liked by 1 person

  7. “… tôi kiss my book good bye. Tôi đi tìm anh mấy lần để đòi lại quyển sách nhưng anh biến mất. Có lẽ bước vào quyển sách và ở luôn trong đó. Quyển sách thì tội nghiệp, không biết đường đi tìm chủ nhân. Hay nó lại đi ngược ra chợ trời tự rao bán chính nó để có thể lại lọt vào tay một cô nàng ngu ngốc không dám ăn để dành tiền mua sách nào đó…”
    Nghĩ thương và mến yêu cô học trò nhỏ vừa qua tuổi trăng tròn. (Một đam mê… một dại khờ… một tôi)
    Chúc Haiha vui.

    Liked by 1 person

  8. Sau 1975, các trường học miền Nam đều có chiến dịch bài trừ văn hóa cũ, tên gọi dài lê thê. Giáo viên chủ nhiệm thu sách gom từ gia đình, hàng xóm của học trò, em nào nộp nhiều được khen. chúng nó tận lực gom góp, không ai cần thống kê ghi tên sách, tác giả, nxb và năm xb, chỉ cần báo số lượng rồi nộp cho hội liên hiệp Thanh niên trường. HN “bèn” lấy một lô sách giáo khoa cũ của mình đổi những sách giá trị mà học sinh nộp, sách quý ngày đó đổi được chừng hơn 10 cuốn loại nghiên cứu, sách triết học, sách dịch. Hè 1977 HN bị cháy nhà, thế là “của tàu trả âm ty”. Cho hay có được một cuốn sách quý cũng là … duyên!

    Liked by 1 person

  9. Cách tốt nhất là tự an ủi mình rằng sách của mình phải hay thì mới bị mất! Giáo cũng rứa đó, mà đành cười trừ… Giờ thì quyết định du cư nên sách vở gì cũng cho tuốt luốt!

    Liked by 1 person

  10. Mấy bữa này cháu đang đọc 1 cuốn truyện khá hay, cốt truyện xoay quanh 1 quyển sách nằm trong “nghĩa trang sách,” không còn ai nhớ tới hay biết tới. Hôm nay vào đây lại được đọc những mảnh chuyện người thực việc thực dễ thương quá, cho dù ở hoàn cảnh nào mà sách bị hoặc buộc phải quên đều thấy hơi buồn.

    Like

    1. Cháu làm tôi ngạc nhiên quá. Hôm qua tôi sang blog của cháu, thấy viết toàn tiếng Anh chỉ có vài bài tiếng Việt nên tôi ngại không muốn comment bằng tiếng Việt. Mà viết tiếng Anh khi đầu óc mệt mỏi thì tôi rất ngại. Sáng nay thấy comment của cháu bằng tiếng Việt rất nhuyễn thì rất thú vị. Định hỏi cháu nghĩa trang sách là ở trong quyển nào nhưng sợ nó là tiếng Spanish hay tiếng Pháp thì lại mù. Nghĩa trang sách thì có lẽ ở đâu cũng có, có khi ở ngay chính trong nhà mình, những quyển sách mua rồi nhưng chưa đụng đến rồi quên luôn. Còn ở trong thư viện thì cả khối. Có biết bao nhiêu tác giả đã bị đời lãng quên hay chưa từng được biết đến?

      Like

  11. Chị làm em nhớ thời bài trừ văn hóa đồi trụy của Mỹ- Ngụy. Một thời khó mà quên, nhà em cũng không thoát khỏi cảnh đem sách , báo, tạp chí, băng nhạc đi nộp vì sợ.

    Liked by 1 person

  12. hóa ra ngày ấy có phong trào bắt nộp sách, bài trừ văn hóa Mỹ ngụy. Em là thế hệ sau không biết đến điều này. Sách dù hay dù dở cũng nên được tự do ở với người.

    Liked by 1 person

  13. Độc giả của tôi toàn là dân đầu bạc, chỉ thích mail, không thích còm hay like. Chỉ có bạn là kiên nhẫn ‘Like’ trên trang blog lèo tèo của tôi. Đầu năm sang thăm đáp lễ bà 8 đây.

    Tôi chọn bài ” sách cũ” này để nói, vì tôi cũng một thời lang bang ở đường Lê Lợi, vào Khai Trí để xem chùa, nhưng mua thì qua Pasteur cho rẻ. NHững năm sau thì qua Đặng thị Nhu (?) có nhiều sách nghiên cứu.

    Đã lâu lắm rồi, tôi không còn thú đọc tiểu thuyết nữa. Nếu đọc, chỉ đọc lại những quyển mình đã đọc. Đọc lại và thấy mình hiểu khác so với hồi trẻ. Chẳng ai tắm ở dòng sông 2 lần.

    Tôi đã đọc lướt qua 1 số bài ở blog này, và thấy 2 điều:
    1- Một tùy bút hay, không cần là đề tài to lớn, hay dài ngắn, chỉ là mảng đời tầm thường, đơn giản hàng ngày, nhưng có thể tải đi những cảm xúc thật. câu chuyện gặp người đàn bà thất nghiệp ở trạm xe bus là thí dụ.
    2- Khi lòng trắc ẩn của con người không còn nữa, thì nhân loại sẽ sụp đổ.

    Khi tâm bình an, thì dù suy nghĩ hay hành động thất bại, vẫn còn chút gì hữu ích đọng lại.

    Xin chúc mọi người trên blog này (kể cả tôi) một năm mới bình an

    Vtt

    Liked by 1 person

  14. Cám ơn Bác quá bộ ghé thăm nhà Tám. Tám đoán Bác lớn hơn Tám vài ba tuổi. Có bạn cùng thế hệ trò chuyện rất vui. Còn gì thú vị hơn là mình viết mà có người đọc và đáp lời với ý nghĩ của mình, phải không Bác? Một trong những lý do mà người ta viết blog là muốn có người trò chuyện. Không phải cứ ở bên cạnh cùng trong nhà mà người ta có thể trò chuyện với nhau. Và nếu người ta có thể nói chuyện với nhau chưa chắc đã hợp chuyện. Rất vui được biết Bác. Chúc Bác và gia quyến năm mới vạn an. Riêng Bác xin chúc Bác sáng tác dồi dào, mắt sáng lưng khỏe để có thể viết cho vui lòng độc giả.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s