chung quanh bức tranh The Scream

1Tấm tranh này thì khỏi nói bạn đã biết rồi, tuy nhiên có vài chi tiết có thể bạn (cũng như tôi) chưa biết. Edvard Munch không chỉ vẽ một bức tranh “The Scream,” mà ông vẽ tất cả là bốn bản gần như hoàn toàn giống nhau. Bức đầu tiên được vẽ năm 1893 bằng tempera (bột màu pha với trứng). Có lẽ vì sự thành công to lớn của bức tranh đầu ông vẽ bức thứ hai bằng crayon (sáp màu) cũng vào năm 1893. Tấm tranh thứ ba ông vẽ bằng phấn thỏi pastel vào năm 1895. Năm 1910 ông lại vẽ “The Scream” bằng tempera.

2Ba trong bốn bức tranh The Scream của Munch được trưng bày trong viện bảo tàng Oslo, xứ sở của tác giả. Chỉ có một tấm “The Scream” lưu lạc sang xứ người là tấm tranh vẽ bằng pastel năm 1895. Tấm tranh này được bán đấu giá vào ngày 2 tháng Năm, 2012 gần 120 triệu Mỹ kim. Chủ nhân mới của bức tranh là người ẩn danh mãi cho đến ngày 11 tháng 7, 2012 báo The Wall Street Journal tiết lộ chủ nhân của bức tranh là nhà tỉ phú Leon Black. Ông này ở trong ban điều hành của hai viện bảo tàng của New York là MET và MOMA do đó có lẽ sẽ có sự tranh chấp của hai viện bảo tàng này để được cái hân hạnh được trưng bày tấm tranh này dài hạn.

Munch kể rằng, “Tôi đang đi với hai người bạn vào lúc hoàng hôn, bỗng nhiên bầu trời trở nên đỏ như máu. Tôi ngừng lại tựa vào hàng rào, cảm thấy mệt mỏi vô cùng. Những chiếc lưỡi lửa và máu lan rộng trên con sông chảy ngang hẽm núi màu xanh thẳm ngã sang màu đen. Bạn tôi tiếp tục đi, trong khi tôi tụt lại phía sau, run rẩy vì sợ hãi. Sau đó tôi nghe tiếng thét rất to dài bất tận của thiên nhiên.” Về sau ông kể lại nỗi lo lắng sợ hãi ẩn chìm trong bức tranh, “liên tiếp nhiều năm tôi gần như điên loạn. . . Ông biết bức tranh của tôi “The Scream?” tôi đã cố gắng hết sức – thiên nhiên gào thét trong máu của tôi. . . Sau đó tôi đầu hàng, không bao giờ hy vọng có thể yêu ai được nữa.” Bối cảnh của tấm tranh là cửa vịnh hình chữ U nổi tiếng ở Oslo là nơi người ta thường đến để tự tử. Khách qua đường có thể nghe tiếng la hét ở lò sát sinh và viện tâm thần gần đấy. Bà Sue Prideaux (học giả, chuyên nghiên cứu về Munch), còn cho biết thêm, chị (hay em) của Munch bị chứng bệnh schizophrenia đã vào bệnh viện thần kinh nầy.  Rất có thể bức tranh bị mọi người hiểu sai. Nhiều sử gia về tranh cho rằng; có thể nhân vật trong bức tranh không kêu hét mà chỉ bưng bít lỗ tai để ngăn tiếng kêu thét chung quanh ông.

Bức tranh “The Scream” được gán cho rất nhiều tên, cái bào thai, con giun, nòng nọc, đầu lâu. Nó cũng được gọi là “chân dung của một tâm hồn” và “bộ mặt đã sinh ra một ngàn người trị bệnh tâm lý.” Khi sáng tác họa phẩm “The Scream” Munch đang ở trong tình thế khá tuyệt vọng. Ông vào tuổi ba mươi, nghiện rượu, hút thuốc điếu nọ liền điếu kia, không tiền, vẫn còn đang quay cuồng vì một mối tình tan vỡ, và đang lo sợ ông cũng mắc bệnh tâm thần di truyền trong gia đình ông (theo Sue Prideaux).  Mặc dù Munch rất muốn khán giả thưởng ngọan tranh của ông có thái độ trân trọng như đang xem tranh trong giáo đường, cầm mũ trên tay, rất nhiều khách thưởng ngoạn đã không kềm chế được hành động dùng hai bàn tay ôm lấy mặt và há mồm tròn như chữ O không phát thành tiếng. Nghe rằng, Munch là người rất khôn ngoan về tài chánh. Năm 1892 sau khi tranh của ông bị chê bai thậm tệ ở Đức, ông ra điều lệ ai muốn vào xem phải trả tiền vé, tuy ông không bán được tranh nhưng ông hốt tiền vé vào cửa.

3Các sử gia nghệ thuật bảo rằng bức tranh “The Scream” là phản ứng của Munch với trường phái Ấn tượng, dường như ông chán trường phái này, vì ông than phiền là họa sĩ của trường phái này chỉ toàn vẽ những người đan áo hay đọc sách – và bức tranh này báo hiệu thời kỳ bắt đầu của trường phái biểu hiện; các nghệ sĩ của trường phái này thường cố phân tích tâm lý của họ. Trước khi sáng tác “The Scream” Munch đã đọc rất nhiều sách và dự nhiều buổi thuyết trình ở các bệnh viện Paris cũng như Sigmund Freud, theo bà Prideaux. Trong những năm trước khi “The Scream” ra đời, Nietzche đã nổi tiếng với triết lý “Thượng Đế đã chết,” mở đường cho những cuộc thám hiểm hiện đại về bệnh thần kinh.

Bức tranh ngay tức khắc gây chú ý của nhóm tự do tư tưởng trong nghệ thuật. Để thêm dầu vào lửa, Munch đã làm những bản in tranh bằng đá chỉ hai màu trắng và đen để các tạp chí ở Âu châu có thể in lại và bán rời từng tấm. Ông không chịu giải thích tác phẩm của ông càng làm công chúng thêm tò mò chú ý.

Bức tranh “The Scream” 1895 vừa mới bán đấu giá có 12 màu, cái đầu như hình đầu lâu méo mó có hai lỗ mũi một bên màu xanh, bên kia màu nâu. “The Scream” đã gây nhiều cảm hứng trong giới nghệ thuật, khiến cho cái khuôn mặt đầu lâu méo mó xuất hiện khắp nơi từ khuôn làm nước đá cho đến những tấm bích chương chính trị. Nó là biểu tượng sự lo lắng sợ hãi của tất cả mọi người. Nó trang trọng xuất hiện trên bìa tạp chí Time năm 1961 số đặc biệt nói về “Mặc cảm tội lỗi và sự lo lắng,” Gần đây nó tái xuất hiện trong những hình ảnh mới từ the Simpson đến Home Alone

45678Đạo diễn Wes Craven cho biết ông đã bị bức tranh “The Scream” ám ảnh đến độ ông cho nó xuất hiện trong cái mặt nạ giống như mặt ma trong phim Scream. “Đó là một cách dẫn chứng kiểu mẩu chỉ riêng về những nỗi hãi hùng của thế kỷ 20, hay có lẽ chỉ riêng về sự hiện diện của loài người.

Rất ít người được xem bức tranh “The Scream” tận mắt. Họa phẩm vừa mới bán đã được trưng bày ở Viện Bảo Tàng Quốc Gia ở Washington (D.C) vào đầu thập niên 1990. Nhiều người tìm thấy câu giải thích đơn giản hơn về sự hấp dẫn của bức tranh: “Tiếng hét là một thứ rất là căn bản của loài người,” Karen Nikgol, người sáng lập viện nghệ thuật không gian đương đại tên NoPlace, nói. “Nỗi buồn đau nội tâm, hay nỗi thống khổ, hay nỗi đau đớn thầm lặng, là những thứ không bao giờ cũ.

Tóm tắt, trich dịch từ báo The Wall Street Journal. 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s