Vài nét về Mario Vargas Llosa, giải văn chương Nobel năm 2010

Mario Vargas Llosa, sinh ngày 28 tháng 3 năm 1936 ở Arequipa, Peru là một trong những nhà văn quan trọng nhất của châu Mỹ La Tinh. Ông được trao giải thưởng Nobel văn chương vì đã “thiết lập họa đồ cơ cấu của quyền lực cùng với những hình ảnh sắc bén về sức kháng cự, khởi dậy, và thất bại của mỗi cá nhân.” Vargas là họ của bố, Mario mang họ LLosa của mẹ vì bố mẹ ông ly dị khi ông còn nhỏ và Mario lớn lên trong sự đùm bọc của ông ngoại. Năm mười tuổi (1946) ông sang Lima sống với bố.

Năm ông 14 tuổi bố ông gửi ông vào trường quân sự Leoncio Prado Military Academy. Một năm trước khi tốt ngiệp ông bỏ trường quân sự, theo nghề viết. Ông tốt nghiệp trung học ở Piura và làm việc cho tờ báo La Industria và đây là nơi ông được xem vở kịch đầu tay của ông trình diễn trên sân khấu. Năm 1953 ông học Luật và Văn chương ở đại học Quốc gia San Marcos ở Lima . Năm 19 tuổi ông kết hôn với Julia Urquidi, em vợ của người cậu, lớn hơn ông 13 tuổi. Ông bắt đầu sự nghiệp văn chương năm 1957 với hai truyện ngắn The Leaders và The Grandfather. Năm 1959 ông được học bổng vào Complutense University of Madrid ởTây Ban Nha. Năm 1960, Llosa sang Pháp theo đuổi một học bổng nhưng không thành công. Tuy khó khăn về mặt tiền bạc, Mario và Julia ở lại Pháp và ông đã viết rất nhiều để nuôi sống gia đình. Cuộc hôn nhân của ông với Julia tan rã năm 1964. Một năm sau Llosa cưới người em họ tên Patricia Llosa.

Ông dùng kinh nghiệm lúc học ở trường quân sự để viết quyển truyện The Time of the Hero (1963). Quyển truyện này được giải thưởng văn học nhưng bị trường quân sự tịch thu ngay sau khi phát hành. Năm 1965, Llosa cho ra đời The Green House nói về một nhà thổ và cái vẻ huyển hoặc của nhà thổ này đã ảnh hưởng đến cuộc sống của các nhân vật trong truyện. Quyển sách này chứng tỏ tài năng văn học của Llosa được nhiều nhà văn lớn chú ý trong đó có Gabriel Garcia Marquez, văn hào giải Nobel năm 1982 và hai người là bạn thân một thời gian khá lâu.

Llosa viết rất nhiều tác phẩm với nhiều thể loại như kịch, truyện dài, truyện ngắn, phê bình văn học và hội họa, và tiểu luận.

Năm 1971 Llosa xuất bản Garcia Marquez: Story of a Deicide đây cũng là luận án Tiến sĩ của ông. Năm 1976, Llosa đã
đấm vào mắt của Gabriel Garcia Marquez, văn hào Nobel 1982, người đã từng là bạn thân của ông. Lý do của sự xung đột này không ai biết chính xác. Người thì bảo rằng bởi vì hai người khác lập trường chính trị, người thì cho rằng Llosa cho là Marquez ve vãn vợ ông và nói xấu ông làm tan vỡ hạnh phúc của ông. Tuy không nói chuyện với nhau hơn ba mươi năm, Llosa cho phép Marquez dùng một phần quyển sách của ông để làm phần giới thiệu trong buổi lễ kỷ niệm bốn mươi năm xuất bản quyển One Hundred Year of Solitude của Marquez.

Năm 1977, Llosa xuất bản Aunt Julia and the Scriptwriter dựa vào cuộc hôn nhân với Julia người vợ đầu tiên của ông. Sau đó Julia xuất bản quyển hồi ký What Little Vargas Didn’t Say đưa ra cái nhìn của bà về cuộc tình của hai người. Bà bảo rằng llosa đã phóng đại những điều không đẹp trong cuộc hôn nhân của hai người và làm giảm giá trị công lao của bà
trong sự phát triển sự nghiệp văn học của ông. Quyển sách này được làm thành phim với tựa đề Tune in Tomorrow.

Những tác phẩm quan trọng khác của Llosa là The War of the End of the World nói về cuộc chiến Canudos vào thế kỷ
19 ở Brazil được giới phê bình văn học xem là tác phẩm văn chương quan trọng nhất của llosa. Tác giả cũng bảo rằng đây là quyển sách ông hài lòng nhất và khó viết nhất. Sau đó Llosa viết nhiều tác phẩm khác ngắn hơn như The Real Lìe of Alejandro Mayta và Death in the Andes.

Mãi gần hai mươi năm sau ông mới cho ra đời tác phẩm The Feast of the Goat, một quyển sách trinh thám đậm màu sắc chính trị về cuộc ám sát nhà độc tài Rafael Trujillo, người đã cai trị Cộng Hòa Dominic bằng máu và bàn tay sắt.

Cuộc đời của ông dính liền với chính trị. Ông ủng hộ cuộc cách mạng của Cuba nhưng từ những năm 1970 khi Castro cầm tù nhà thơ Heberto Padilla, ông đã phê phán nghiêm khắc chế độ của Fidel Castro. Năm 1990 ông ra ứng cử Tổng thống của Peru nhưng không thành công. Ông viết lại kinh nghiệm cuộc ứng cử này trong hồi ký A Fish in the Water (1993).

Những năm gần đây ông quay mũi dùi tấn công sang Hugo Chavez, Tổng thống của Venezuela. Khó mà phân biệt ông là nhà văn viết về những vấn đề chính trị hay ông là nhà chính trị mượn văn học làm phương tiện phát biểu lập trường của ông. Sau cuộc thất cử ông tập trung vào việc viết lách nhiều hơn tham gia trường chính trị.

Hiện ông đang là giảng viên cho đại học Princeton ở New Jersey . Tác phẩm của ông được các nhà học giả xếp vào cả hai trường phái văn học, hiện đại và hậu hiện đại.

Phần tiểu sử của Mario Vargas Llosa được phỏng dịch từ Wikipedia.

Michiko Kakutani, người điểm sách của báo The New York Times đã nhận xét, xuyên qua những tác phẩm của Mario Vargas Llosa có hai chủ đề chính: nét quyến rũ của lòng khao khát tự do của con người (về phương diện chính trị, xã hội, hay sáng tạo) và sự giải thoát do nghệ thuật và trí tưởng tượng mang đến.

Kèm theo phẩn tiểu sử là bản dịch bài tản văn của Mario Vargas Llosa, Đôi Bàn Chân của Fataumata. Tản văn này được trích trong tập tản văn The Language of Passion (Ngôn ngữ của Đam Mê). Những bài tản văn này đã xuất hiện trong cột báo mang tên Touchstone của Llosa khi ông viết cho nhật báo El Pals ( Madrid ) từ năm 1992 đến 2000. Đây là bộ tuyển tập những bức phác họa chân dung của nhiều nhân vật đã “đi ngang” cuộc đời của tác giả bằng phương tiện báo chí hay được ai đó nhắc nhở. Ông vẽ chân dung cho rất nhiều người  trong đó có Trask, Vị Phu Nhân ở Somerset, Nữ họa sĩ Frida Kahlo, và Đôi Bàn Chân của Fataumata. Những tản văn này rất ngắn nhưng độc giả vẫn thấy được niềm khao khát mãnh liệt được sống, được tự do của nhân vật, bề trái của xã hội và quan niệm chính trị của Llosa. Bản tiếng Anh của Natasha Wimmer.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s