Khi Thu mới về

1
Trái của sumac staghorn
2
Lá của sumac khi đổi màu.

Có một lần chàng chở tôi đi đâu đó ngược lên phía Bắc chỗ tôi ở lúc ấy trời chớm thu. Trên đường về chàng thì chăm chỉ lái xe, tôi nhìn chung quanh cho đỡ buồn, và thỉnh thoảng thấy một bụi cây lá đỏ, lá đối xứng nhau, cây không cao lắm cở chừng 10 hay 15 feet (10 feet tương đương 3 mét). Điểm đặc biệt cây mọc lởm chởm cái gì đó không biết là trái hay là hoa, hình thoi, giống như con vụ hay con quay khá to, hay một cái ống quấn chỉ quấn nhợ của thợ câu, màu đỏ rực. Nhìn hoài cho đến suốt hành trình về gần đến nhà thấy gần nhà cũng có cây này nhưng không có trái.

Không quen biết ai để hỏi về cây này, không có hình trong tay và cũng không dễ gì diễn tả cái này bằng tiếng Mỹ, và cũng chẳng mấy ai để ý đến những cây mọc dại, hỏi nhiều khi người ta cho là mình lẩm cẩm. Tôi đi mua một quyển tự điển nói về cây cỏ ở Bắc Mỹ về kiên nhẫn lật từng trang xem hình và cuối cùng tìm ra đó là cây sumac.

Tôi vì công việc thường hay ra những cây cầu mà xe lửa chạy có khi ở những vùng khá hẻo lánh. Mỗi mùa hè được học an toàn bảo hộ lao động được nhắc nhở là để ý đến những cây ivy và sumac có chất độc. Cây ivy độc thì tôi được ông thầy dạy tiếng Anh ESL thưở mới qua Mỹ đưa cả lớp về nhà ông ở trong rừng bên suối cho tắm suối và chỉ cây độc nên vẫn còn nhớ hình dáng và lá của nó mọc thành chùm ba lá hay năm lá. Cây sumac tôi cũng được học và có hình, lá hình thoi đối xứng nhau, nhưng không để ý và không nhớ. Vả lại người ta chỉ vẽ hình cái lá mà không nhìn thấy cả cây.

Sumac có hai loại, có độc và không độc. Cây có độc chạm vào sẽ bị ngứa, nổi mẫn, có khi mưng mủ nếu gãi trầy tróc da.  Cây không độc có trái vị chua, có thể giã ra pha nước uống giải khát. Ai mà có gan uống mấy trái cây dại này chứ tôi thì không dám. Té ra những cái khối hình thoi đỏ rực ấy là chùm trái của cây sumac, đôi khi tôi thấy nó giống cái sừng non của một chú quỷ sa tăng nào đó.

Mùa thu, sumac và ivy trổ màu sớm nhất và đỏ nhất, trông rất đẹp. Thấy chúng dọc theo hai bên đường rầy xe lửa hay xa lộ là biết mùa thu về.

Hai tấm ảnh này là lấy trên wikipedia

Advertisements