Mùa hè

Vài hình ảnh của mùa hè và một bài thơ của Levertov

Mưa liên tiếp mấy ngày. Thứ Bảy mưa, tưởng không đi rừng được nhưng đến 9 giờ thì nắng lên. Thế là tôi bị gậy lên đường. Chiều về gặp may, thấy một chàng blue heron đứng dưới bụi cây. Chàng có vẻ dạn dĩ tôi đến khá gần mà không bay. Thấy tự điển dịch là con vạc (hay hạc); thế thì đây là hình ảnh thơ mộng của câu hát “như cánh vạc về chốn xa xôi.”  Chàng đứng một mình, chậm chạp nhẹ nhàng, lặng thinh như một ông già cô độc (theo như lời của bạn HN).

blue heron
Blue Heron

 

quả bóng đỏ
Quả bóng đỏ

Có người nào tổ chức tiệc, để thoát bay một quả bóng đỏ trong rừng. Quả bóng đỏ, như một hạnh phúc đã rời tầm tay không thể nào lấy lại; Như một đứa trẻ thoát khỏi vòng bảo bọc của cha mẹ cố bay lên cho đến trời xanh; Như một quả dâu khổng lồ vừa chín.

Living

Sống

The fire in leaf and grass
so green it seems
each summer the last summer.

Ngọn lửa trong lá và cỏ
Xanh biếc, như thể
mỗi mùa hè là mùa hè cuối

The wind blowing, the leaves
shivering in the sun,
each day the last day

Gió thổi, lá
run rẩy trong nắng
mỗi ngày là ngày cuối

A red salamander
so cold and so
easy to catch, dreamily

Con lươn đỏ
rất lạnh và
rất dễ bắt, mơ màng

moves his delicate feet
and long tail. I hold
my hand open for him to go
Each minute the last minute.

di chuyển mấy cái chân mỏng manh của chàng ta
và cái đuôi dài. Tôi mở
lòng bàn tay để thả chàng ta ra
Mỗi phút là phút cuối.

Denis Levertov

Ghi chú: Nguyễn thị Hải Hà dịch. Salamander trông giống như con lươn nhưng có chân.

Vườn Bách Thảo New York

Đi chơi với con út.

thác nước
Thác nước
những người đàn bà đã quá tuổi xuân
Nhưng những người phụ nữ đã bắt đầu quá tuổi xuân
hoa củ hành
Trilliums
sóc đang gặm nhắm hạt
Đang thưởng thức món ăn ngon
chàng cóc
Chàng hoàng tử
Giai nhân và lãng tử
Giai nhân và lãng tử
hoa tím lục bình
Hoa tím lục bình
chiếc xuồng chở những giấc mơ
Chiếc thuyền chở những giấc mơ
màu sắc
Giấc mơ đầy màu sắc
tháp màu vàng và đỏ
Như một cái hoa bàn chải súc chai khổng lồ
chuỗi hoa
chuỗi hoa
những chiếc lá sen đủ màu
Lá hoa sen đủ màu
sâu xanh ốc xanh
Ốc len xanh
màu xanh
Chùm hoa xanh
hoa tulip
Uất kim hương
blue polivitro crystal
Blue glass
thư viện
thư viện
Chuyện ba người
hai người vui biết bao nhiêu. Một người lặng lẽ buồn thiu không dám nhìn.

Hoa Pensée và Giấc mơ đêm hạ chí

Liên tiếp mấy hôm nay ngày nào cũng mưa và mưa rất to làm tôi nhớ những cơn mưa mùa hè ở Việt Nam khi tôi còn bé. Sài Gòn sau cơn mưa, hàng me già lướt thướt. Hôm kia (June 18, 2017) tôi được mời ăn đám giỗ. Khoảng năm hay sáu giờ trời mưa tầm tã nhưng một lúc sau thì tạnh mưa. Tám giờ tối vẫn còn ánh sáng. Tiệc tàn lúc chín giờ ra về, khi lên xe tôi thấy đom đóm bay lập lòe. Vậy là mùa hè rồi đó.

Hễ nói đến mùa hè không thể không nhớ đến tên một vở kịch của Shakespeare, “A Midsummer Night’s Dream” (Giấc mơ đêm hạ chí). Đây là một vở kịch thơ với rất nhiều nhân vật. Trong phạm vi bài tản mạn ngắn này tôi chỉ muốn nói đến một loài hoa trong vở kịch này. Bạn đọc nào quen thuộc với kịch bản Shakespeare đều biết rằng ông là một người yêu thích công việc làm vườn, trồng cây, và trồng hoa do đó ông luôn nhắc đến tên của rất nhiều loại hoa. Đây là lý do mà những công viên nổi tiếng ở Hoa Kỳ đều có một phần dành riêng cho những loại hoa, cây cỏ hương liệu, thường hay được nhắc tên trong kịch của Shakespeare. Mảnh vườn này được đặt tên là Shakespeare’s Garden, vườn của Shakespeare. Ở trong Central Park có vườn của Shakespeare. Ở trong Brooklyn Botanical Garden, và New York Botanical Garden cũng có vườn của Shakespeare.

Người ta tin rằng, vào giữa đêm hạ chí[i] tiên sẽ xuất hiện và có nhiều chuyện thần tiên sẽ xảy ra. Trong một khu rừng gần Athens (Hy Lạp) trong đêm hạ chí, Puck, một vị elf (tiên) nổi tiếng nghịch ngợm thường quấy phá loài người để mua vui cho ông chủ được Oberon, vua của loài tiên cũng là chủ của Puck,  giao cho trách nhiệm đi tìm một loài hoa đặc biệt, vì Puck có khả năng đi vòng quanh địa cầu trong bốn mươi giờ (chỗ này tôi quên không nhớ chắc chắn con số là bốn giờ hay bốn mươi giờ). Oberon và Titania, hoàng hậu của Oberon, tuy là tiên nhưng chẳng khác gì người trần tục, họ thường hay cãi nhau vì ghen tuông. Titania bảo rằng vua Oberon si mê Hippolyta, nữ hoàng Amazon. Oberon cáo buộc ngược lại là Titania phải lòng Theseus, Hoàng thân (hay Công tước) của Athens. Titania có một cậu bé hầu cận nàng rất yêu mến. Oberon muốn mang cậu bé về làm henchmen (người thay mặt vua ra lệnh xấu như trừng phạt loài người) nhưng Titania nhất quyết không chịu dù có phải đem đổi cả ngai vàng của vua tiên. Oberon thề trả thù.

Oberon kể với Puck, có một đêm ông nhìn thấy Cupid (thần Tình Yêu) giương cung nhắm bắn vào trái tim của một nàng trinh nữ đẹp tuyệt trần nhưng bắn hụt. Mũi tên rơi xuống mặt đất cắm vào một đóa hoa pansy (còn gọi là pensée). Đóa hoa ban đầu màu trắng như sữa, sau khi trúng mũi tên của thần Tình Yêu đổi thành màu tím. Màu của khát vọng. Sau khi trúng tên của Cupid, pensée trở thành loại hoa có phép nhiệm mầu. Lấy mật của hoa này, thoa lên mi mắt của người đang ngủ, dù đó là người trần gian hay là tiên, nam hay nữ, người ấy sẽ yêu đắm đuối, dù là người hay quái vật, người ấy nhìn thấy đầu tiên.

Đây là đoạn thơ nói về hoa pensée trong vở kịch của Shakespeare. Vua tiên Oberon nói:

Yet mark’d I where the bolt of Cupid fell.
It fell upon a little western flower,
Before milk-white, now purple with love’s wound,
And maidens call it love-in-idleness[ii].
Fetch me that flower; the herb I shew’d thee once.
The juice of it on sleeping eyedlids laid
Will make or man or woman madly dote
Upon the next live creature that it sees.
Fetch me this herb, and be thou here again. 

Dịch đại

Ta đánh dấu nơi mũi tên của Cupid rơi
Trên một đóa hoa nhỏ bé ở hướng tây,
Màu trắng sữa, nó biến thành màu tím sau khi bị vết thương tình yêu.
Các cô thiếu nữ gọi nó là hoa tình-yêu-khi-nhàn rỗi.
Hãy mang về cho ta loại hoa này, loại cỏ mà ta đã có lần chỉ cho ngươi xem
Mật hoa thoa lên mí mắt người đang ngủ
Sẽ làm cho người ấy yêu say đắm
Bất cứ người (hay quái vật) nào người ấy nhìn thấy
Hãy tìm loài hoa ấy, và trở lại đây. 

Và kèm theo là vài bức ảnh của hoa pensée tôi chụp trong công viên gần chỗ làm việc. Pensée màu tím là một hình ảnh thơ mộng trong một bài hát Việt.

Chiều nay trong vườn hoa pensée tím đua bay,
Chiều nay anh ơi gió heo may ngừng nơi đây
Hoa tím nơi này,
Chờ anh đã bao ngày
Anh có mơ màu tím chiều nay.

Tôi đi ngủ sớm lúc chưa tám giờ, thức giấc nửa đêm, trong khi chờ giấc ngủ trở lại, tôi viết nhảm bài này. Thấy tôi tản mạn ghê chưa, từ cơn mưa mùa hè, qua kịch Shakespeare, qua hoa pensée. Bây giờ, tôi đi ngủ tiếp.

Tái bút:

8PM 6/22/2017

Tôi viết theo trí nhớ sai lầm. Hạ chí là ngày đầu mùa hè chứ không phải là ngày giữa mùa hè. Xin lỗi!


[i] Hạ chí là ngày chính giữa mùa hè.
[ii] Love-in-idleness là một tên khác của pansy (pensée)

Từ rừng ra phố

một cái nấm
một cái nấm có vẻ bệnh hoạn ghê rợn
lá của cây tulip tree còn gọi là angel dress tree
Lá của cây tulip tree có hình dáng profile của hoa tulip, tuy nhiên khi lật ngược lại, trông lá có hình dáng cái áo của một thiên thần, vẽ trên giấy, vì vậy còn được gọi là angel dress tree.
honey suckles sau nhà
Hoa honeysuckles  (kim ngân) ở phía sau nhà. Thấy hoa là biết tháng Sáu, đầu mùa hè.
yellow pond lily
Hoa yellow pond-lily, còn gọi là cow lily. Ít khi thấy nở ra hết cỡ. Hoa chỉ nhỏ tròn tròn như một trái banh golf, ló lên trên mặt nước chừng một hay hai inches. Hình như hễ nở ra to một chút thì chìm xuống mặt nước, vì nặng (?). Tôi không thể lội xuống hồ nên đứng trên bờ rình mãi hết tuần này sang tuần khác thấy được cái hoa này nở to nhất từ trước đến nay. 
thấy trong tiệm bán thực phẩm của người Tàu
Fresh Shit Ake Loose. Thấy trong tiệm bán thực phẩm của người Tàu. Xin thứ lỗi cho sự tục tằn và nếu tôi đã làm hư hỏng bữa ăn của các bạn.
xe bán thức ăn ngoài trời
Mùa hè sẽ mất đi vẻ tươi đẹp nếu không có những chiếc xe bán thức ăn cho người đi dã ngoại, festival và carnival. 
Màu xanh của thiên đàng xứ Oz
Màu xanh còn đẹp hơn cả màu xanh đá emerald của thiên đàng xứ Oz.
chàng cóc lạc loài
Chàng cóc lạc loài 
hoa dại màu trắng trong rừng
Hoa dại màu trắng, trong rừng.
một người nằm võng trong công viên Military Park
Một người nằm võng trong công viên Military Park. Công viên này nằm giữa thành phố Newark, New Jersey. Công viên rất đẹp, có free wifi, tùy theo ngày có tài chí, kick boxing, yoga, thuyết trình, đọc thơ, đọc sách, bóng bàn, v. v… . Ngoài bàn ghế, băng đá, còn có võng. Thấy một người mặc com lê nằm võng, có lẽ cũng thoải mái như nằm ở động hoa vàng.

 

Anh hát cho em bài tình ca thiết tha

Boyfriend

Sáng nay thức dậy, tôi nghe tiếng hát áo não cô đơn của chàng. Gọi là chàng vì đã có bằng chứng.

Từ lâu, tôi và mấy cô con gái, nghĩ rằng nó là một đứa con trai. Tại vì nhà có Nora là con gái nên con trai đến tìm. Nghĩ vậy thôi nhưng không chắc, và vẫn cứ đặt tên là Boyfriend.

Nhỏ út về mấy bữa nay, chúng tôi đồng ý là Boyfriend có vẻ bệnh hoạn, yếu ớt, xơ xác, nằm nhiều, và không đi đứng chạy nhảy nhanh nhẹn. Boyfriend có lẽ cùng tuổi với Nora. Nhưng vì Nora sống trong nhà, (tính lười biếng, ngủ nhiều hơn ăn, béo ụ ra) nên chúng tôi không nghĩ là có bệnh. Boyfriend thì thương tích đầy mình. Cả bốn chân, lúc này khi khác, đều đã có lần bị thương. Tôi đi Ottawa về thấy chân trước bên phải của chàng có vết thương, tróc cả lông thấy một mảng trống không, nhưng không thấy chảy máu và cũng không đi cà nhắc. Chúng tôi đồng ý sẽ thuê cái bẫy, bắt Boyfriend mang đi bác sĩ, nhưng chưa làm. Hôm qua thấy chàng có vẻ khỏe hơn, dù vẫn ăn ít.

Sáng nay nghe Boyfriend kêu bên ngoài, giọng rất khắc khoải. Tôi nghĩ chàng đói nên hâm thức ăn cho ấm rồi mang ra.  Không thấy chàng đâu, đến gần chỗ để thức ăn thì thấy Boyfriend và Ginger (Củ gừng) chạy vụt ra. Boyfriend chậm hơn. Ginger vẫn trẻ trung nhanh nhẹn.

Chập sau, tôi thấy Ginger đến ăn. Boyfriend đứng phía sau âu yếm hôn Ginger và thấy Ginger làm thinh chàng mon men cưỡi lên lưng Ginger. Ginger bỏ chạy.

Boyfriend đứng tần ngần, lại kêu lên những tiếng kêu buồn thảm. Có lẽ Boyfriend muốn nói:

“Anh hát cho em nghe, bài tình ca thiết tha.”

Chỉ là hoa thôi

Bàn làm việc của tôi ở cạnh cửa sổ. Tiếng là tôi làm việc ở tầng lầu thứ hai, nhưng bên dưới tầng lầu thứ nhất là sáu tầng được dùng làm bãi đậu xe, cho nên tầng lầu chỗ bàn tôi làm việc là tầng thứ tám.

Từ bàn làm việc tôi nhìn thấy con sông, có cây cầu. Và bên cạnh cái tòa nhà láng giềng có một bãi đất trống. Người ta vẫn đang xây cất, đất của thành phố bên cạnh New York gần Manhattan thì bạn biết mà, tấc đất tấc vàng. Vậy mà có một bãi đất hoang người ta trồng hoa dại. Từ một hai tuần trước tôi đã thấy có màu trắng trắng xanh xanh vàng vàng. Nhưng cách đây một hay hai hôm, tôi nhìn thấy có hai người đi lang thang trong cánh đồng màu sắc ấy. Nhìn từ xa, tôi cũng biết đó là hai người nhiếp ảnh, vì cách đi dáng đứng và những thứ trang bị của họ. Cái máy cà tàng mười mấy tuổi của tôi không có ống kính chụp xa, tôi cũng không mang theo chân gạc. Nhưng sẵn máy thì chụp, có gì xài nấy, nhiều khi hay không bằng hên 🙂

Buổi trưa, tôi xuống chỗ này. Rác từ đường phố bay vào đầy hết nhưng bạn không thấy vì tôi dấu nó đi, chỉ khoe cái đẹp cái sang của cánh đồng hoa dại.

 

tường vi
Hoa hồng loại tường vi không có hương thơm
Cúc hai màu
Cúc hai màu có lẽ còn được gọi là Indian paintbrush
indian paintbrush
Đây cũng là Indian paintbrush
đồng hoa
Thêm một cái cầu quay ở phía sau cánh đồng hoa
cúc trắng
Cúc trắng
chỉ là hoa thôi
Hai nhiếp ảnh gia chụp từ chỗ bàn làm việc

Thú Yêu Thương

“Thú Yêu Thương” là tựa đề của một bản nhạc lời Việt, nhạc của Nino Rota. Tôi không chắc, có thể tác giả ca từ “Thú Yêu Thương” là nhạc sĩ Trường Kỳ. Đây là một khúc nhạc trích trong phim “The Godfather” hay “Bố Già.” Bản nhạc này được Lawrence Kusik viết ca từ tiếng Anh tựa đề là “Speak Softly, Love.”

Nino Rota là một nhà soạn nhạc người Ý (3 December 1911 – 10 April 1979). Ông nổi tiếng tài hoa, bắt đầu sáng tác nhạc từ khi rất trẻ (mười một tuổi) và sáng tác rất nhiều. Ông là tác giả của khoảng 150 bản nhạc viết cho phim (film score). Rất có thể bạn cũng như tôi, đã từng nghe qua và thích nhạc phẩm nhưng không biết là của Nino Rota. Những bản nhạc nổi tiếng của ông, bên cạnh bản nhạc trong phim “Bố Già,” còn có “Romeo and Juliet” và “Plein Soleil.” Bản nhạc trong phim “Romeo and Juliet” có hai bài ca từ Anh ngữ: “A Time For Us” (Larry Kussik và Eddie Snyder) và “What is a Youth” (Eugene Walter). Nhà văn Đoàn Tuấn gần đây trên một blog của tôi, có nhắc đến đoạn nhạc đệm cũng của Nino Rota; đoạn nhạc như từ trên trời rơi xuống, trong đoạn chót của phim La Strada của đạo diễn Federico Fellini.

Tương giao của Nino Rota với Fellini rất sâu đậm. Sâu đậm đến độ khi Fellini qua đời, vợ ông, diễn viên Giulietta Masina, người đóng vai Gelsomina trong phim “La Strada,” đã yêu cầu nhạc sĩ kèn trumpet Mauro Maur tấu một bản nhạc của Rota trong tang lễ của chồng bà. Bên cạnh sự kiện là một thiên tài  âm nhạc ông Nino Rota còn học văn chương, tốt nghiệp Đại học Milan năm 1937.

Trước năm 1975, hầu hết người thích đọc đều biết truyện “Bố Già” sáng tác của Mario Puzo xuất bản năm 1969, chỉ trong một thời gian ngắn cuốn sách này trở thành best seller trên quốc tế. Bản nhạc “Thú Yêu Thương” thường được nghe trên đài phát thanh qua giọng hát Elvis Phương. Tôi không biết có nhiều người được xem phim “Bố Già” vào thời điểm ấy hay không. Phim Bố Già có ba tập. Tập thứ nhất ra đời năm (1972), thứ hai (1974), và thứ ba (1990). Phim thứ nhất có thể đã sang Việt Nam trước năm 1975, còn phim thứ hai thì tôi không biết có phim được kịp thời phụ đề Việt ngữ rồi ra mắt công chúng Việt hay không. Rất có thể phim được trình chiếu cho một số ít người thưởng ngoạn ở hội Việt Mỹ, nhưng tôi không chắc. Đọc quyển “Bố Già” từ hồi còn học Trung học, nhưng tôi chỉ xem lõm bõm vài đoạn phim chiếu trên Tivi nhiều năm trước. Tuần vừa qua, tôi xem cả ba tập và một tập đặc biệt phụ bản của phim “Bố Già”. Trong phim phụ bản, các nhà phê bình, sản xuất, cộng tác viên kể lại kinh nghiệm của họ khi làm phim này. Một cuốn phim rất thú vị.

Nino Rota viết nhạc cho hai phim đầu trong bộ phim ba tập “Bố Già.” Ông được trao giải thưởng Oscar cho bộ môn Best Original Dramatic Score (nhạc đệm trong phim chưa hề xuất bản hay trình diễn) cho tập phim thứ hai.

Tuy nổi tiếng và được nhiều quốc gia đặt ca từ, đoạn nhạc trong phim “Bố Già” được viết ca từ “Speak Softly, Love” không phải là đoạn nhạc quan trọng nhất trong phim. Đoạn nhạc quan trọng mà mọi người ca ngợi, là một đoạn nhạc khác, dài hơn, nghe thường xuyên trong cuốn phim, bắt đầu từ bản luân vũ Bố Già Vito Corleone khiêu vũ với Connie, cô con gái độc nhất của ông, trong ngày đám cưới của cô.

Khúc nhạc có ca từ “Speak Softly, Love” chỉ xuất hiện vào khoảng hai phần ba trong tập phim thứ nhất, khi Michael Corleone sống lưu đày ở Sicily. Bản nhạc trổi lên lúc Michael và hai người cận vệ đang đi trên cánh đồng gần chân núi, lần đầu tiên gặp Appolina cô gái miền quê, Michael đã choáng váng trước vẻ đẹp của nàng. Bản nhạc này được tấu theo điệu luân vũ (Waltz) trong đám cưới của Michael và Apollonia, trên quảng trường của thành phố nhỏ trong nắng mật vàng của Sicily. Mối tình của Michael Corleone và Apollonia nhanh chóng trở thành mối hận lòng khi nàng chết thay chàng.

Đây là đoạn nhạc lãng mạn nhất trong phim Bố Già tập 1. Và đây cũng chính là đoạn nhạc đã khiến Nino Rota không được giải Oscar năm 1972. Lý do là, đoạn nhạc này đã được dùng trong phim “Fortunella” phát hành năm 1958. Và giải Oscar chỉ trao cho những bài nhạc xuất hiện lần đầu trong phim.

Bài hát “Speak Softly, Love” được ca sĩ Andy Williams trình bày. Nguyên tác như sau:

Speak softly, love and hold me warm against your heart
I feel your words, the tender trembling moments start
We’re in a world, our very own
Sharing a love that only few have ever known

Wine-colored days warmed by the sun
Deep velvet nights when we are one

Speak softly, love so no one hears us but the sky
The vows of love we make will live until we die
My life is yours and all because
You came into my world with love so softly love

Wine-colored days warmed by the sun
Deep velvet nights when we are one

Speak softly, love so no one hears us but the sky
The vows of love we make will live until we die
My life is yours and all because
You came into my world with love so softly love

Songwriters: Lawrence Kusik / Nino Rota

Dịch tạm tạm là:

Hãy nói rất thì thầm, em yêu và ôm tôi nồng nàn cận kề nơi trái tim em.
Giọng nói của em, khiến tôi có những giây phút rung động dịu dàng.
Chúng ta ở trong thế giới riêng của đôi ta.
Chia sẻ một tình yêu không mấy người biết được.

Những ngày màu rượu vang sưởi ấm bằng mặt trời
Đêm thâu mượt như nhung khi đôi ta hòa quyện thành một.

Hãy nói rất thì thầm, em yêu, để chỉ có bầu trời được nghe
Lời nguyện thề yêu nhau sẽ sống mãi cho đến ngày chúng ta lìa đời
Cuộc đời anh là của em là bởi vì,
Em bước vào đời anh với một tình yêu thật mềm mại dịu dàng.